Valerie Hudson Cassler

Ik ben Mormoons omdat ik Feministe ben.

 

Ik ben een bekeerlinge in de Mormoonse Kerk vanuit de Rooms-Katholieke Kerk en verkreeg mijn getuigenis als gevolg van onmiskenbare geestelijke ervaringen. Maar in dit essay ga ik vooral in op de vraag waarom ik als feministe trouw lid blijf van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.

Het is heel moeilijk om zoals ik groot gebracht te worden in een van de Abrahamitische stromingen (Jodendom, Islam, en Christendom), zonder te worden geconfronteerd met een aantal nogal onplezierige conclusies over de positie van vrouw. Al naar gelang de betreffende religie of afsplitsing daarvan, wordt men soms geleerd dat de eerste vrouw nogal onstandvastig, of zelfs een moordenares was, en dat al haar dochters daardoor erfelijk belast zijn, dat het lichaam van de vrouw onrein is, dat het God's bedoeling is dat vrouwen zich aan hun echtgenoten onderwerpen, en in het algemeen aan mannen onderdanig zijn, en dat de Godheid mannelijk is zonder meer. (E.e.a. vindt uiteraard ook zijn weerklank in niet-Abrahamitische godsdiensten.)

Na tientallen jaren mormoonse leerstellingen over de vrouw bestudeerd te hebben (en deze zorgvuldig te hebben leren onderscheiden van mormoonse uitleg en praktijk), ben ik als vrouw bevrijd van verkeerde en schadelijke opvattingen over de vrouw waar degenen door achtervolgd worden die opgroeien in abrahamitische tradities. Des te meer opmerkelijk en ironisch is het dat ik de "bevrijding van de vrouw" ondervond d.m.v. mijn bekering tot het Mormonisme.

Ten eerste wil ik de voornaamste leerstellingen aanhalen die m.i. het Mormonisme tot de meest feministische christelijke stroming maken, en vervolgens het verhaal van de Hof van Eden nog eens vertellen vanuit het oogpunt van het Herstelde Evangelie van Jezus Christus. Het Herstelde Evangelie leert dat de uitdrukking "God" betekent: een "verhoogde" man en vrouw, gehuwd in het nieuw en eeuwigdurend verbond (Leer en Verbonden 132: 19-20). Ons werd onderwezen dat er geen God bestaat zonder dat mannen en vrouwen elkaar als gelijkwaardige partners liefhebben. Hemelse Vader is geen eeuwige vrijgezel; hij is getrouwd met onze Hemelse Moeder. Het is Satan die eeuwig vrijgezel is.

Ten tweede onderwijst het Herstelde Evangelie dat eenieder haar of zijn vrouwelijk of mannelijk lichaam voor eeuwig zal bezitten. Dat is geen vloek, maar een bijzonder geschenk en een zegen waartoe iedere belichaamde ziel zich waardig heeft betoond. Vrouwelijke lezers: uw borsten, baarmoeder en eileiders, zijn geen onreine vloek maar een zegen. En het Herstelde Evangelie leert mij ook dat ik voor eeuwig gehuwd zal zijn, voor eeuwig kinderen zal hebben, en dat ik als gehuwde vrouw met mijn geliefde in dit leven en in eeuwigheid grote vreugde zal ontvangen.

Ten derde onderwijzen mormoonse leerstellingen dat man en vrouw gelijkwaardig zijn t.o.v. elkaar en in de ogen van God. Gelijkwaardig wil niet zeggen: "indentiek"- als voorbeeld: geen enkel mens is identiek aan de ander, en toch staan we als gelijkwaardig t.o.v. elkaar en voor God. Kunnen we ons een begrip van gelijkwaardigheid voorstellen waar man en vrouw, alhoewel verschillend, gelijkwaardig t.o.v. elkaar en voor God staan? Dat is de visie op gelijkwaardigheid die door het Herstelde Evangelie wordt onderwezen.

Ouderling L. Tom Perry, een apostel in de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, verklaarde in 2004: "Er is president noch vice-president in een gezin. Er zijn co-presidenten die voor eeuwig samenwerken t.b.v. hun gezin. Ze zijn gelijkwaardig. Ze plannen en organiseren de voortgang van gezinsaangelegenheden gezamelijk en unaniem." (1) Wat een indrukwekkende visie, in het bijzonder voor christelijke kerken waarvan vele geloven in de een of andere leerstelling aangaande onderwerping van de vrouw aan de man binnen het huwelijk. Heiligen der Laatste Dagen prediken geen onderwerping van echtgenotes.

Deze revolutionaire mormoonse leerstelling kan m.i. niet volledig worden begrepen tenzij we terugblikken op het verhaal van de Hof in Eden. En ook hier weer drie grote verschillen hoe een verhaal wordt verteld vanuit de visie van het Herstelde Evangelie.

Ten eerste geloven we niet dat de Val een tragisch voorval was. We geloven juist dat de Val voorgeordend werd t.b.v. onze vooruitgang en dat de Val daarom een zegen was. Ten tweede geloven we niet dat Eva zondigde door van de vrucht van de Eerste Boom te nemen, de boom der kennis van goed en kwaad. En ten derde, omdat heiligen der laatste dagen niet geloven dat Eva zondigde, noch dat Eva door God bestraft werd voor haar rol in het nemen van de vrucht, maar dat ze daarvoor juist beloond werd.

Het grootse Plan van Zaligheid dat voor Gods kinderen werd opgesteld, vereiste dat zij hun hemelse woning zouden verlaten, met een sterfelijk lichaam zouden worden gezegend, en van hun God gescheiden volledig op eigen benen zouden komen te staan, en om vervolgens wederom naar hun hemels huis terug te keren, om er geoordeeld te worden over hoe zij hun vrije wil gebruikten. Het Plan van Zaligheid is dus een kringloop en voorzag in het verlaten van ons hemels huis om, als we het aardse pad goed bewandelden, ons weer naar dat hemels huis terug zou laten keren, maar nu veel meer op onze Hemelse Ouders lijkend: toegenomen in kennis, in een grotere mate van wilsbeschikking en verlangen om het goede te kiezen, met zoveel meer dan dat we ooit zouden hebben kunnen bereiken dan wanneer we in de hemel waren gebleven met een vaag en verwaterd begrip over een eigen vrije wilsbeschikking.

Als kinderen konden we ervoor kiezen onze goddelijke ouders te verlaten en van hen te worden gescheiden. En aldus voorzag de Hof van Eden in een zoon en dochter van God, en twee bomen. Twee kinderen, twee bomen.

Beide bomen symboliseren een toegangspoort tijdens de reis in het grootse Plan van Zaligheid. De Eerste Boom, de boom der kennis van goed en kwaad, symboliseerde de uitgang uit de hemel en de verordening die ons uit liet gaan in de sterfelijkheid met een sterfelijk lichaam, ons daardoor volledige vrije wilsbeschikking verschafte met het licht van Christus in ons ontstoken. De Tweede Boom, de boom des levens, symboliseerde de verordeningen van zaligheid en verhoging, en de ingang terug in ons hemels huis.

Eva werd dientengevolge als tweede geschapen, niet omdat ze uit Adam werd geschapen; ze werd als tweede geschapen om te benadrukken dat de gave van de Eerste Boom een gave was die aan vrouwen werd verleend in het grootse plan. (2) Het is door de vrouw dat zielen hun sterfelijke reis beginnen en hun vrije wilsbeschikking ontvangen, en in het algemeen is het door de zorg van de vrouw, en door haar voedende liefde voor haar kinderen, dat het licht van Christus in iedere ziel wordt ontstoken. Jezus Christus behoort tot die zielen; zelfs de Here Jezus Christus is een van die zielen; ook hij werd de sterfelijkheid ingeleid en met een lichaam bekleed d.m.v. de gave aan de vrouw verleend, gevoed aan zijn moeders borst, en kwam tot besef van al het goede en aangename in de wereld. Het zijn vrouwen die iedere ziel door de sluier tot de sterfelijkheid en tot volledige wilsbeschikking leiden. Het is interessant te bedenken dat zelfs Adam, die eerder dan Eva werd geschapen, toegang kreeg tot volledige sterfelijkheid en wilsbeschikking door de gave van de Eerste Boom te ontvangen uit de handen van een vrouw. In zekere zin werd dus zelfs Adam uit Eva geboren.

Als Eva was voorgeordend die gave vanwege haar rentmeesterschap in het grote plan te verlenen, dan zondigde zij niet - dat is een mormoonse leerstelling. Zoals Ouderling en Apostel Dallin H. Oaks het uitdrukte; "Er zijn Christenen die Eva om haar handelswijze veroordelen en concluderen dat zij en haar dochters daardoor erfelijk belast zijn, maar dat is zeker niet het geval onder heiligen der laatste dagen! Door openbaring geinformeerd kunnen we Eva's handelen waarderen en toejuichen, en haar eren voor haar wijsheid en moed die zij aan de dag legde in de grootse episode die we "de sterfelijkheid" noemen." (3) We geloven dat onze Hemelse Ouders en al God's kinderen blij en dankbaar waren dat Eva haar gave verleende.

Daaruit volgt dus dat Eva niet de minste onder de vrouwen was, maar de voornaamste! Ze was de meeste moedige en gelovigste onder de vrouwen. Heel terecht was het daarom dat de eerste mens waaraan de opgestane Jezus zich vertoonde geen man maar een vrouw was. De rol van Jezus in het Verzoeningsplan vormde een bevestiging t.o.v. Moeder Eva's vertrouwen in dat plan, en haar moedige besluit de deur te openen - gesymboliseerd door de Eerste Boom.

Werd Eva door God vervloekt? We weten dat de aarde werd vervloekt vanwege Adam en Eva, maar is dat hetzelfde als een vervloeking van Adam en Eva? Door de leringen van de Kerk geloven we niet dat het een vloek was om hen te bestraffen - het was een vloek die de wet van tegenstellingen mogelijk maakte die aan onze vrije wilsbeschikking ten grondslag ligt: goed en kwaad, genot en pijn, licht en duisternis, waarheid en leugen (2 Nephi 2:11-13). Eva werd gezegd dat zij in smarten kinderen zou baren - was dat een vloek voor Eva? Nogmaals: geenzins vanuit mormoons perspectief! Kinderen te kunnen krijgen, en om ten volle de gave van Eva te verlenen, is een van meest zielsverheffende gebeurtenissen in het leven van een vrouw die ze in dit leven zal ervaren, of in het hiernamaals als omstandigheden dat tijdens dit leven niet toelaten.

In de Statenvertaling van de Bijbel lezen we dat Eva - als onderdeel van de straf - werd gezegd dat Adam over haar zou heersen. Is dat hetgeen heiligen der laatste dagen geloven? Nee dus. Ouderling Bruce C. Hafen, een Zeventiger in de Kerk, verklaarde: "In Genesis 3:16 lezen we dat Adam "over" Eva zou heersen, maar het Hebreeuwse "bet" betekent heersen "met", niet heersen "over". Het begrip van onderlinge afhankelijkheid als gelijkwaardige partners ligt stevig verankerd in de leringen van het herstelde evangelie." (4)

Als enige onder alle christelijke religies beweren heiligen der laatste dagen dat Eva dus niet zondigde, maar zelfs werd beloond voor haar moed en wijsheid, en God verzekerde haar dat - net zoals dat zij haar rol in het Plan van Zaligheid vervulde, ook Adam op zijn beurt verantwoordelijkheid in dat plan zou nemen, en dat gaf hem het recht om samen met haar te heersen. Dit is een absoluut revolutionaire en verbazingwekkende leerstelling in de christelijke wereld!

Wat is Adams aandeel in het Plan van Zaligheid? Heiligen der laatste dagen geloven dat Adam en zijn zonen de vrucht van de Tweede Boom met andere waardige kinderen van God zullen delen, net zoals Eva en haar dochters de vrucht van de Eerste Boom met allen deelden die daartoe waardig zijn. De vrucht van de Tweede Boom betreft de verordening van zaligheid en verhoging die door Gods zonen wordt beheerd. Zoals de toegang tot dit leven door de sluier heen wordt beheerd en bewaakt door vrouwen, zo wordt de toegang door de voorhang die ons huiswaarts voert, beheerd en bewaakt door de zonen Gods. Degenen die de gave van de Tweede Boom uit de handen van Gods zonen aanvaarden, gaan door de voorhang en keren daardoor terug naar de celestiale plek waar zij wederom met hun Ouders worden herenigd.

Zoals van Adam werd gevraagd Eva te volgen en de vrucht van de Eerste Boom te ontvangen, zo wordt Eva door God gevraagd Adam te volgen in het ontvangen van de vrucht van de Tweede Boom. Het mag ons niet ontgaan dat er twee aanvaardingen waren, twee gaven die werden verleend en ontvangen, en twee soorten rentmeesterschap.

Hieruit volgt dat naar mormoonse maatstaven het priesterschap geen voorrecht is dat aan mannen wordt verleend en aan vrouwen wordt onthouden. Het priesterschap is een scholing voor de man om als zijn hemelse vader te worden, en uit mormoonse leringen blijkt duidelijk dat vrouwen hun eigen scholing doorlopen om als hun hemelse moeder te worden. De verordeningen van de Eerste Boom - want dat zijn ze - van lichamelijkheid en wilsbeschikking, zwangerschap, bevalling en borstvoeding - doen in geestelijk opzicht niet onder voor die van de Tweede Boom. (5) Vrouwen bezitten hun eigen goddelijke macht.

Sommigen denken dat de Kerk en haar mannelijke leiders over de gezinnen van de kerkleden presideren en dat dit wellicht zou betekenen dat mannen over vrouwen zouden heersen. Niets is minder waar. Het Herstelde Evangelie doet ons inzien dat de Kerk de gave is die de zonen Gods aan het gezin verlenen, zoals de dochters van God een grote gave aan het gezin verlenen. Ouderling Jeffrey R. Holland, een apostel in de Kerk, verklaarde: "Er zijn misschien wijken en gemeenten in de hemel - daar weet ik niets van af - of de een of andere organisatorische eenheid waar we evenmin iets vanaf weten. We weten echter zeker dat er gezinnen in de hemel bestaan. En het overgrote deel dat ons werd geopenbaard over het hiernamaals, over het eeuwige leven, over ons celestiale leven, is toegespitst op de gezinseenheid."(6) Het gezin is de goddelijke organisatie, en we weten door de leerstellingen van de heiligen der laatste dagen dat in het gezin mannen en vrouwen als gelijkwaardigen de leiding hebben. President James E. Faust, van het Eerste Presidentschap van de Kerk, verklaarde:" Iedere vader is patriarch in zijn gezin en iedere moeder matriarch, samen als gelijkwaardigen in hun onderscheidelijke ouderlijke rolverdeling." (7) Gelijkwaardigheid is en blijft het parool.

Ik blijf standvastig lid van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen omdat ik - voor het eerst in mijn leven - begrijp dat het geen vloek is om als vrouw geboren te zijn, en ik zonder blikken of blozen kan zeggen dat mannen en vrouwen echt als gelijkwaardig voor God en t.o.v. elkaar mogen staan. Ik begrijp nu ook dat de vrouw is opdat zij vreugde moge hebben (2 Nephi 2:25). En, vreemd als het misschien moge klinken, ik geloof dat een van de meest feministische dingen waartoe iemand zich kan verplichten is: het delen van het Herstelde Evangelie van Jezus Christus met anderen. Het Herstelde Evangelie herstelt niet alleen de verhouding tussen de mens en God, maar herstelt ook goede verhoudingen tussen mannen en vrouwen, en is daarmee de krachtigste en meest progressieve stem voor vrouwen in de huidige wereld.

voetnoten:
¹ L. Tom Perry, “Fatherhood—An Eternal Calling,” Church News, 10 April 2004,:15, hard copy version only; the original wording is in the audio version of the 2004 April General Conference address at http://broadcast.lds.org/genconf/2004/apr/4/4_2english.mp3
² Alma Don Sorensen, “The Story of Eve,” in Alma Don Sorensen and Valerie Hudson Cassler, Women in Eternity, Women of Zion (Springville, Utah: Cedar Fort, 2004), pp. 68-101
³ Dallin H. Oaks, “The Great Plan of Happiness,” Ensign, November 1993, pp. 72-75
⁴ Bruce C. Hafen and Marie K. Hafen, “Crossing Thresholds and Becoming Equal Partners,” Ensign, August 2007, pp. 24-29
⁵ Analiesa Leonhardt, “The Sacrament of Birth,” SquareTwo, Vol. 3 No. 1, Spring 2010, http://squaretwo.org/Sq2ArticleLeonhardtBirth.html
⁶ Worldwide Leadership Training Meeting, LDS Church, February 9, 2008, p. 12
⁷ James E. Faust, “The Prophetic Voice,” Ensign, May 1996, p.4

 

vertaald door Robert Poort uit het engelstalige origineel:
http://mormonscholarstestify.org/1718/valerie-hudson-cassler

lees meer over Mormonisme en Feminisme