Onderzoeker Brad Bushman, verbonden aan de University of Michigan coordineerde een onderzoek waarvan de resultaten werden gepubliceerd onder de titel:

When God Sanctions Killing: Effect of Scriptural Violence on Aggression

Wanneer God het doden rechtvaardigt: Effect van Schriftuurlijk Geweld op Aggressie

Vergelijkend onderzoek in het kader van deze studie werd o.a. verricht onder deelnemende studenten aan de Brigham Young University te Provo, Utah, en studenten van de Vrije Universiteit te Amsterdam.

Heiligen der Laatste Dagen in de Lage Landen zijn uiteraard geinterresseerd in onderzoeken waarbij zowel mormoonse studenten aan de BYU alswel studenten van 'onze' Vrije Universiteit te A'dam zijn betrokken. De titel van dit onderzoek wekt niet alleen de aandacht van wetenschappers, maar ook voor degenen die aktief meedoen aan zondagschool discussies is dit een interressant thema om te bespreken.

Hier volgt de nederlandse vertaling van zowel de inleiding als de afsluitende discussie van het onderzoek; de volledige engelstalige tekst, inclusief verwijzingen naar geciteerde onderzoeksresultaten en bronvermeldingen, vindt U hier.

Inleiding

Gewelddadige mensen beweren dikwijls dat God hun handelswijze rechtvaardigt.
In een tweetal onderzoeken lazen deelnemers gewelddadige teksten uit de Bijbel of uit andere oude geschriften. De ene helft van de deelnemers las een tekst die zei dat geweld door God gerechtvaardigd was. De deelnemers aan het onderzoek wedijverden vervolgens in een bepaalde aktiviteit met een tegenstander, waarbij de winnaar de verliezer mocht belagen met hinderlijke geluidsstoten, waarvan de intensiteit afhankelijk was van de mate van aggressie.
Het eerste onderzoek betrof studenten van de Brigham Young University, waarvan 99% in God en de Bijbel zei te geloven. Het tweede onderzoek werd gedaan aan de Vrije Universiteit te A'dam, waar 50% in God geloofde en 27% in de Bijbel.
Uit het eerste onderzoek bleek dat de mate van aggressie toenam als een tekst uit de Bijbel werd gebruikt of een tekst die naar God verwees. In het tweede onderzoek nam de aggressie toe als naar God werd verwezen; in het bijzonder onder degenen die in God en de Bijbel geloofden.
Dergelijke bevindingen suggereren dat schriftuurlijk geweld door God gerechtvaardigd, aggressief gedrag in de hand kan werken, vooral onder gelovigen.

Denk niet dat ik gekomen ben om op aarde vrede te brengen. Ik ben niet gekomen om vrede te brengen, maar het zwaard. (Mattheus 10:34)

Zijn naam is HEER, hij is een krijgsheld. (Exodus 15:3)

Wij zullen de harten der ongelovigen met ontzag vervullen omdat zij aan God deelgenoten toeschrijven waarvoor Hij geen gezag heeft neergezonden. Hun verblijfplaats is het Vuur en slecht is de woning der overtreders. (Koran 3:151)

Religieus gedreven geweld, zoals van de uitersts rechtse Timothy McVey in Oklahoma, van de Joodse reactionaire Baruch Goldstein in Israel, en van de fundamentalisische leider Osama Bin Laden, veroorzaakte hernieuwde wetenschappelijke belangstelling over de vraag waarom mensen geweld plegen in de naam van het opperwezen.
Mogelijkerwijs is een van de redenen dat zij geloofden dat schriftteksten geweld rechtvaardigen. De bovenvermelde teksten zouden, losstaand en uit hun verband gehaald, kunnen worden uitgelegd als rechtvaardiging van geweld tegen ongelovigen.

Onderzoek in de sociale psychologie bevestigt dat het in aanraking komen met gewelddadige media aggressie doet toenemen. Vooral als mensen zich gaan vereenzelvigen met gewelddadige peronages, en wanneer het bepaalde geweld gerechtvaardigd lijkt te zijn. Echter, onderzoek naar geweld in de media heeft zich bijna uitsluitend gericht op gewelddadige TV-programma's, films en videospelletjes. Geweld in gedrukte vorm krijgt veel minder de aandacht. Als het echter waar is dat vertrouwen in godsdienstige standaardwerken deel uit maakt van de inspiratie die leidt tot gewelddadig religieus extremisme, dan is onderzoek naar de reaktie op schriftuurlijk geweld gerechtvaardigd. Het was ook het doel van dit onderzoek.

Gebaseerd op theorien in de sociale psychologie die wijzen op indentificatie met, en rechtvaardiging van toenemend geweld, ging het onderzoek uit van de hypothese dat het in aanraking komen met 'n Bijbelse omschrijving van geweld, aggressie meer doet toenemen dan een niet-reiligieuze omschrijving zou doen van datzelfde geweld.
Ook voorspelde men een toename van aggressiviteit wanneer geweld door God wordt gerechtvaardigd t.o.v. wanneer dat niet het geval is.
De hypothese werd middels zowel het religieuze model (studie 1), als het niet-religieuze model (studie 2) onderzocht. De verwachting werd uitgesproken dat de gevolgen ingrijpender waren voor degenen die in God en de Bijbel geloofden dan voor anderen.

Afsluitende Discussie

Overtuigend bewijs kon worden gevonden dat wanneer men in aanraking komt met een schriftuurlijke beschrijving van geweld, of door God geautoriseerd geweld, dit onder lezers verhoogd aggressief gedrag kan veroorzaken.

In de eerste studie (religieus model) was er meer sprake van aggressief gedrag wanneer geweld werd toegeschreven aan de schriften en door God werd gerechtvaardigd.
Een dergelijk gedrag herhaalde zich onder de gelovigen in het tweede onderzoek (niet-religieuze model) waar men eveneens aggressiever reageerde wanneer men passage's las van door God gerechtvaardigd geweld, en dit was ook het geval onder de niet-gelovigen.

Het tweede onderzoek toonde bovendien aan dat wanneer geweld door God gerechtvaardigd wordt, dit hoogstwaarschijnlijk aggressief handelen in de hand werkt wanneer de teksten kunnen worden toegeschreven aan een schriftuurlijke bron.
Er van uitgaande dat een godsdienstige of gelovige groep zich meer met personage's uit de schriften identificeert dan een niet-godsdienstige of ongelovige groep, bevestigen de onderzoeksresultaten eerdere wetenschappelijke studies in die zin, dat het in aanraking komen met gewelddadige media mensen meer aanzet tot aggressief gedrag indien zij zich met de gewelddadige personage's kunnen vereenzelvigen.

In de mate waarin onze manipulatie van het goddelijke goedkeuring of afkeuring van geweld oplevert, is er verder bewijs dat wat als gerechtvaardigd geweld wordt beschouwd, meer aggressie veroorzaakt dan niet-gerechtvaardigd geweld.
Dit onderzoek verlegt dergelijke bevindingen m.b.t. visuele zaken, richting literatuur. Het onderzoek bevestigt ook beweringen van wetenschappers die zich richtten op religieus terrorisme, die er vanuit gingen dat het in aanraking komen met schriftuurlijk geweld, extremisten er toe aansporen aggressieve aktie te ondernemen.

Vermeld moet worden dat de bewijsvoering voor de ondersteuning van de hypothese werd verkregen met de medewerking van universiteitstudenten die uiteraard niet typerend zijn voor terroristen die bommen af doen gaan onder de burgerbevolking.
Zelfs onder niet-religieuze studenten veroorzaakte het door God gerechtvaardigde geweld verhoogde aggressiviteit, hetgeen des te meer getuigt van de verderfelijke invloed die uitgaat van het lezen van geweldadige literatuur.
Betekent dit dat alles dat men dan de schriften maar niet meer ter hand moet nemen uit angst dat haar gewelddadige episode's de lezer tot geweld doet aansporen?
Niet noodzakelijkerwijze.
Gewelddadige verhalen die een morele boodschap brengen of in evenwicht worden gehouden met beschrijvingen van het lijden van de slachtoffers of het eventueel berouw van de geweldplegers, kunnen belangrijke lessen opleveren en kunstzinnige uitingen legitimeren. In het verleden werd aangetoond dat 'godsdienst in historische zin aanzienlijk heeft bijgedragen tot inperking van geweld, tot het beheersen van aggressiviteit, en tot het bevorderen van verzoening en begrip tussen groeperingen', wellicht omdat de fundamentele boodschap van de schriften er een is van vrede en liefde.

Aggressie neemt toe wanneer een enkele, gewelddadige, episode uit de schriften, uit haar verband wordt gehaald, zoals in dit betreffende onderzoek geschiedde.
Voor zover godsdienstige extremisten zich bezighouden met diepgaande en selectieve schriftlezing waarbij zij zich concentreren op geweld en wraak jegens niet-gelovigen i.p.v. op de algemene boodschap van aanvaarding en begrip, zolang ook kunnen we een toename verwachten van allerlei brutaliteiten. Een dergelijk verwachtingspatroon komt in ieder geval overeen met de onderzoeksresultaten.
Mensen die geloven dat God geweld rechtvaardigt zullen waarschijnlijk meer tot aggressief handelen geneigd zijn.

Lees ook een verslag van Deseret News: klik hier.

Lees ook: Geweld-bevorderend christelijk geloof

 

Mormoons Forum

Vergissingen van mensen
Hartelijk dank MVG voor deze vertaalde onderzoeksresultaten.
Een heel nadrukkelijk probleem, dat schriftuurlijk geweld...
Er zijn zoveel aanknopingpunten dat je gewoon niet goed weet waarmee te beginnen!
Denkend aan de typische zondagsschool discussie: als het Oude Testament wordt besproken fronst men wellicht de wenkbrauwen bij het lezen van zoveel 'grafisch' geweld. Ik bedoel maar; moord, verkrachting, hele dorpen worden met de grond gelijk gemaakt, waarbij de uitdrukkelijke opdracht om ook geen vrouwen en kinderen te sparen door het volk van Israel soms niet geheel werd uitgevoerd...
Men bediscussieert serieus wat de gevolgen waren voor 'n dergelijke ongehoorzaamheid, maar niet of nauwelijks de gevolgen voor de slachtoffers! Inderdaad, men gaat er zonder meer van uit dat het God's wil was, en God kan zich immers niet vergissen. Mijn mond valt dan open over zoveel blindelings vertrouwen in de auteurs van de schriften. Geen wonder dan ook dat veel mensen niets te maken willen hebben met godsdienstige stromingen die het op de een of andere manier voor elkaar krijgen 'godsdienstig' geweld te rechtvaardigen (of erger nog: te herhalen..).
Ook als heiligen der laatste dagen ligt hier een uitdaging voor ons.
We kunnen ons er niet mee afdoen door de zaken te relativeren: och het is al zo lang geleden, waarschijnlijk waren de slachtoffers ook niet bepaald lieverikken, soms doet God dingen die wij niet begrijpen als mensen, enz.
Durven we het aan om de onvoorwaardelijke goedheid van onze Hemelse Vader te verdedigen door schriftuurlijk geweld zonder meer te veroordelen?
Misschien zouden we Joseph Smith wat vaker moeten citeren:
"Indien er zich fouten in bevinden, zijn het vergissingen van mensen; veroordeelt daarom de dingen Gods niet, opdat gij voor de rechterstoel van Christus vlekkeloos moogt worden bevonden". (voorwoord Boek van Mormon)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

R.Poort - December 2006