Strandwandelingen
Castricum aan Zee, waar de blanke top der duinen op zonnige
dagen schittert in de zonnegloed, maar waar het ook op wat meer bewolkte
dagen heel goed vertoeven is.
Twee silhouetten die langs het strand wandelen, er staat een stevige
bries, de frisse zeelucht en het wijdse panorama doen 'n mens goed.
Broer en zus, Robert Poort en Ineke Eichelberg-Poort raken in gesprek
tijdens lange wandelingen aan het Castricumse strand. Zij is katholiek,
hij is mormoon.
In 'Strandwandelingen' praten Robert en Ineke vrijmoedig en openhartig
over hun geloof, zoals alleen 'n broer en zus uit het zelfde nest dat
kunnen...over:
Seksualiteit
Ineke - Vanmiddag was er een documentaire over het
ontstaan van de Olympische Spelen, circa 500 jaar voor Chr. in Griekenland,
rond de berg Olympus, bij de tempel van Zeus, de oppergod. Er werd ondermeer
verteld dat die oude Grieken pietjepoedelnaakt sportten. Het menselijk
lichaam werd gezien als een kunstwerk. En zeker die gespierde en getrainde
body's van die Griekse atleten mochten gezien worden. Nu werd opgemerkt
dat met de verbreiding van het christendom de Olympische Spelen werden
afgeschaft, mede omdat die lichaamscultus van de Grieken en Romeinen
onzedelijk geacht werd.
Ik denk zelf ook dat het christendom vanaf het begin een onnatuurlijke
scheiding heeft gemaak tussen lichaam en geest, lichaam en ziel, gevoel
en verstand. Dit dualisme heeft naar mijn idee gezorgd voor heel veel
verkramping, schuldgevoel, angst en verwerping van lichamelijkheid.
Dat werd iets minderwaardigs. Sexualiteit werd zondig, gevaarlijk. Doordat
natuurlijke neigingen werden onderdrukt, kwamen ze op een slinkse manier
toch weer tot uiting, wat ondermeer leidde tot de sex-schandalen binnen
de RK-kerk.
In de nieuwe pauselijke encycliek ontkent paus Benedictus echter dat
de Kerk de eros heeft vernietigd en een tegenstander is van het lichamelijke.
Maar, zegt hij, Eros, die door de Schepper in de menselijke natuur is
geplaatst, heeft discipline, zuivering en volwassenheid nodig om niet
zijn oorspronkelijke waardigheid te verliezen en niet gedregradeerd
te worden tot het niveau van louter seks en zo tot pure handelswaar
te verworden.
Voor de kerk staat het vast dat seksueel verkeer alleen binnen het huwelijk
(tussen man en vrouw !) toelaatbaar is.
Onder veel jongeren heerst precies de tegenovergestelde mentaliteit.
Sex is voor hen als eten en drinken: je neemt het als je honger hebt.
Ik vind het goed dat de kerk deze levenshouding verwerpt, maar is er
dan geen tussenweg ? Is seksualiteit alleen maar zuiver en volwassen
in het huwelijk en tussen man en vrouw ? Voor mij is er een groot grijs
tussengebied, waar je voortdurend moet wikken en wegen en goed moet
kijken hoe mensen tegenover elkaar staan. Maar dat is de uitdaging en
de opdracht waar God ons mensen voor stelt. Het is voor mij te makkelijk
om te zeggen: seksualiteit is een moeilijk beheersbaar ding, dus moeten
we het maar reguleren en dwingen binnen het keurslijf van het huwelijk.
Dan hoeven we verder nergens meer over na te denken.
Rob - Ja, die oude Grieken... Zagen het lichaam als
kunstwerk. Ik keek vanmorgen in de spiegel en weet niet zo goed wat
ik daar nou van moet denken! Maar even serieus, het lichaam is de tempel
van de geest, de twee zijn dus onlosmakelijk aan elkaar verbonden. Ik
ben het met je eens, het christendom heeft een onnatuurlijke scheiding
in de hand gewerkt waar we nu nog steeds mee worstelen, en dat dit zo
is blijkt uit het feit dat voor de meeste traditionele christenen het
onderwerp seksualiteit nauwelijks bespreekbaar is, althans niet in het
kader van de geloofsgemeenschap. Tegelijkertijd zijn zowel mormonisme
als katholicisme eigenlijk voortdurend op zoek naar 'n evenwichtige
benadering van menselijke seksualiteit, bevinden zich echter vaak aan
de grenzen van dat evenwicht door een heel puriteinse, soms polygame,
en ook celibataire seksualiteit te prediken. Door de enorme snelheid
waarmee sociale ontwikkelingen tegenwoordig plaatsvinden kunnen per
definitie logge instituten het nog nauwelijks bijhouden. Ik denk dan
ook dat de meeste gelovigen dankbaar zijn voor de visie en bezorgdheid
van onze leiders, maar nog veel dankbaarder voor de nadruk die zij wijselijk
leggen op 'n ieders persoonlijke verantwoordelijkheid.
De grootste gemene deler in uitspraken van de kerken is echter gelukkig
altijd dezelfde, nl: de menselijke seksualiteit is een gave God's en
mag slechts worden aangewend met respect voor de ander. Ik zie de meeste
kerkelijke adviezen daarom dan ook als positief, als pogingen om dat
respect voor elkaar te omschrijven. De details moeten we zelf invullen,
maar het is wel zo dat de kerk ons gedachtenpatroon in de juiste richting
wil stuwen. De huidige maatschappelijke ontwikkelingen rond seksualiteit
kunnen op ons een zowel bevrijdende als verslavende uitwerking hebben.
Ook hier gaat het weer om een evenwichtige benadering. Persoonlijk vind
ik kuisheid geen achterhaald begrip, mits ze is gebaseerd op bewust
en doordacht handelen. Kuisheid bijv. is geen preutsheid, maar juist
het tegenovergestelde ervan! Preutsheid is ontkenning van de seksuele
realiteit, terwijl kuisheid het seksuele in een redelijk menselijk evenwicht
wil houden, in relatie ook met spiritualiteit, en heeft daardoor een
bevrijdende uitwerking.
M.b.t. je vraag over seksualiteit en jongeren: onze kerk heeft een opmerkelijk
document uitgegeven t.b.v. van jongeren, maar ook ouderen kunnen er
van leren:
Voor
de Kracht van de Jeugd is een uniek document in een tijd waar we
te maken hebben met veel on-menselijk, en commercieel gebruik van seksualiteit.
De brochure weet middels een rustige benadering seksuele emoties in
een groter verband te plaatsen.
Vooral jongeren maken op alle terreinen van het leven 'n krachtige ontwikkeling
door, en het is helemaal niet verkeerd dat kuisheid ze helpt om seksualiteit
te leren beheersen.
Seksualiteit is wellicht een van de krachtigste uitingen van menselijke
emoties, ligt dan ook aan de basis van het leven zelf. We moeten er
voor waken dat zij, juist door haar kracht, andere belangrijke aspecten
van het leven gaat overheersen, en kuisheid helpt ons daarbij.
Geen ontkenning dus, maar juist 'n bevestiging van prachtige 'beheerste'
seksualiteit!
Een voorbeeld van 'n dergelijke benadering zien we in het fenomeen 'Christelijk
Naturisme' (met een alinea 'LDS naturists') waar men in bepaalde
situaties naaktheid als bevrijdend beschouwd, terwijl men over het algemeen
kuisheid volledig onderstreept.