Opnieuw Geboren Worden

Het dorpswapen van Broeksterwoude herinnert ons er aan dat de wortels van het Mormonisme in onze gewesten, en de groei van onze geloofsgemeenschap, in 'de wateren des doops' van dat kleine dorp verankerd liggen. Aldus zou het dorpswapen van Broeksterwoude, of Broeksterwâld, uitstekend kunnen dienen als symbool voor het Mormonisme in de Lage Landen. Leuk detail: In de schildhoeken treffen we twee blauwe cichorei-bloemen aan; van haar gedroogde en gemalen wortels wordt namaakkoffie gebrouwen...

Een bescheiden gedenkteken in het kleine Broeksterwoude, een dorp van zo'n 1200 inwoners in de 'Friese Wouden' onder Dokkum, herinnert aan het gedenkwaardige feit dat op die plek aan het water op 1 Oktober 1861 de eerste drie leden van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen in Nederland werden gedoopt, door de eerste zendeling in onze gewesten: Anne Wiegers van der Woude.

Uit het dagboek van Anne Wiegers van der Woude:

"Op de 31ste vertrok ik van Leeuwarden naar Dokkum, waar ik tot de 18de September voor het Mormonisme de spits afbeet onder bloedverwanten (van mijn vrouw) in de stal van Metske Tabes Kooistra, die overvol zat met mensen. Er waren ongeveer tweehonderd mensen in de stal aanwezig en met uitzondering van enkelen werd mijn prediking door de meesten goed ontvangen. Men hoorde mij gaarne aan en wilde dat ik de volgende zondag weer zou spreken in een andere boerenstal te Broek nabij Akkerwoude. De volgende Zondag, de 22e September, predikte ik in de werkplaats van Eelke Tabes Kooistra. Dit opende de deur, en ik doopte een man en twee vrouwen. Er zijn in dit land vele eerlijke en goedhartige mensen die naar waarheid zoeken, maar omwille van de valse geruchten over het mormonisme, is het moeilijk veel vooruitgang te boeken".

In zijn dagboek noteert van der Woude heel wat details over de ervaringen met zijn verwanten. In zijn prediking gebruikt hij de Bijbel, waarbij hij vaak de parabel van de tien maagden citeert om de ontdekking van de herstelde waarheid te illustreren. Heel langzaam dringt het licht bij zijn verwanten door. Van der Woude moet telkens weer naar alle mogelijke tegenargumenten luisteren en deze weerleggen. Hij werkt echter geduldig verder met zijn familieleden, laat de Geest getuigen, tot hij eindelijk in zijn dagboek kan noteren:

"... dinsdag 1 oktober te Broek onder Akkerwoude gedoopt Gerrit A. van der Woude en vrouw Bouwdina van der Woude, geboren Potgieter en Elisabeth Wolters, geboren Monsina, vrouw van Dirk Wolters".

Vijfenzeventig jaar later, in 1936, zou een jonge geschiedkundige, T. Edgar Lyon, die in Nederland als zendingspresident diende, de stappen van Anne van der Woude in Friesland nasporen. Hij vond drie stokoude boeren die zich nog herinnerden hoe zij als kind de eerste mormoonse doopplechtigheid in Nederland hadden meegemaakt. Zij toonden President Lyon het huis in Broek waar Gerrit van der Woude en zijn vrouw gewoond hadden en de plaats waar zij gedoopt werden. Lyon ontmoette zelfs een achterkleinzoon van de eerste Nederlandse bekeerlingen. In tegenstelling tot de meeste bekeerlingen daarna, zijn de van der Woudes niet naar Utah geëmigreerd en zijn zij er schijnbaar ook niet in geslaagd hun nieuwe geloof door te geven aan hun kinderen en kleinkinderen. Op de plaats van de eerste doop liet President Lyon een herdenkingsmonument oprichten.
(bron: Heiligen der Lage Landen: deel 2: 'De oogst vangt aan.')

foto: Historisch Noord Nederland - www.nednl.nl

Klik hier voor een verslag van de plechtige herdenking in 1936 in het kerkelijk tijdschrift "De Ster van Nederland", waarin o.a. een korte levensbeschrijving (en portretfoto) van Jan Bosklopper, ontwerper van het monument.


De tekst op het gedenkteken vermeldt:

1 - Oct.- 1861

Op deze plaats werden de eerste bekeerlingen tot de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen in Nederland gedoopt.

Gerrit A.v.d.Woude + Bouwdina v.d.Woude-Potgieters + Elizabeth Wolters.

Opgericht door de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen.

1 - Oct.- 1936

klik op de foto's voor een groter formaat

Het monument te Broeksterwoude symboliseert in al haar eenvoud, onze bescheiden aanwezigheid als heiligen der laatste dagen in de Lage Landen. Dit gedenkteken ademt eenvoud en rust, alsof het zeggen wil; ik sta hier al zo lang in een prachtig landschap, door alle seizoenen van het leven heen, ben ik, evenals de herstelling, een getuigenis van God's onvoorwaardelijke liefde voor alle mensen. Een ieder die eens rustig bij het monument gaat zitten en om zich heen kijkt, en 'luistert naar het zacht gefluister van de bomen', merkt al gauw dat Anne Wiegers van der Woude als het ware naast hem of haar komt zitten, om samen aan 't water, in gedachten verzonken.....
opnieuw geboren te worden.

gedicht: - Een droom van L.R.

Van tijd tot tijd zijn m'n gedachten vervuld
van bonte kleuren en prachten.
Als schilderijen van Van Gogh en toch voor al dat
moois van binnen, zijn nauwelijks woorden te verzinnen.
Desondanks wil ik toch beginnen.
Ik zie me zelf opnieuw geboren in
het hoge gras langs karresporen.
Zie de rook en ruik de geur van
knappend houtvuur vlak bij mij.
Ontdek de kleine boerderijen verscholen
in de prachtige landerijen.
Luister liggend in m'n dromen naar het zacht
gefluister van de bomen.
Handen onder het hoofd gevouwen
liggend op een halm te kouwen.
En in de armen van de wind voel
ik mezelf weer als een kind.
Waar wind de gulle grond liet stuiven
staat nu goud golvend graan te wuiven.
De warmte sidderd op de velden
waar de korenbloemen bloeien de
zon de klaprozen laat gloeien en de
kinderen tot in het donker stoeien.
De avond spreid z'n duister laken
om zo mijn wereld te bewaken.
Een nachtegaal laat bij het riet
dat nooit geëvenaarde lied vol trots
uitbundig aan mij horen tot in het
aarzelend ochtendgloren.
De zomer heeft z'n werk gedaan.
Een sijs gaat door het graan
onzichtbaar aan de waterkant
zie ik de boeren op het land de
ware schrove moeizaam torsen.
Hoor de vlegel driftig dorsen.
Het najaar dient zich koeltjes
aan alsof het zegt:
Je moet weer verder gaan.
Ademloos door zoveel vrede keer ik
terug naar het harde heden.
Dra verbleekt nu m'n mooie schilderij.
Een mooie droom gaat zo snel voorbij.

De stemmige foto's van het monument werden geheel belangeloos ter beschikking gesteld door een sympathieke inwoner van Broeksterwoude: Jan Sijtsma. Jan werd door de MVG redaktie per email gevraagd naar het monument in zijn woonplaats, waarop hij spontaan aanbood om op de fiets te stappen en een aantal foto's te schieten! Jan Sijtsma is een 'kenner' van Broeksterwoude en de omgeving; voor meer informatie kunt u terrecht op zijn creatieve internet pagina's: Friese Wouden , en op de Wikipedia pagina: Broeksterwoude .
Hartelijk dank Jan Sijtsma!


Op zaterdag 25 mei 2002 vertrokken 24 personen op een pelgrimstocht van 16 km van Veenwouden naar Dokkum. Een deelnemer schrijft: " We bereikten de plaats Damwoude, waar we plotseling op een merkwaardig monument stuitten: een bakstenen herinnering aan de plek waar in 1861 de eerste mormonen in Nederland werden gedoopt. Midden in de weilanden een plek die aan deze pelgrimsroute toch wel 'n speciale dimensie gaf."

Bewandelen heiligen der laatste dagen heilige paden?
Door te wandelen komen op het ritme van de voetstappen allerlei gedachten boven. Door te lopen zetten we stappen in ons leven. Voor mensen die plezier in wandelen combineren met een interesse voor spiritualiteit. Welke heilige der laatste dagen maakt eens een actuele routebeschrijving van een mogelijke wandeltocht, compleet met praktische gegevens, zoals een routekaart, de lengte van de wandeling, de horeca onderweg en het openbaar vervoer. Naast informatie over het landschap zou ook een korte cultuur-historische beschrijving van de omgeving waar onze geloofstraditie in de Lage Landen begon een prima aanvulling zijn. (neem contact op met de MVG redaktie)
Zoiets zou bovendien een prachtige aanvulling zijn op de voorbereidingen die worden getroffen in aanloop naar de viering in 2011 van het 150 jarig bestaan van de Kerk in onze Lage Landen.

 

foto: http://dks.frieslandwandelt.nl/damwoudeinfo.htm
datum onbekend

De Internetsite www.noordoostfriesland.nl vermeldt de mogelijke naam van het water waarin de eerste drie dopelingen in 1861 gedoopt werden:
"Monument aan Singel nabij waterloop de Lits voor allereerste Mormonen in Nederland (1861).

De plaats van het monument is gemarkeerd op Google Earth en kan via Streetview worden bekeken. Zoek met Broeksterwoude en Schwartzenberglaan. Niet ver achter het monument staat een molen. Klik en bekijk een satelietfoto.

Zin in een leuk fietstochtje in deze mooie omgeving? Zet je route uit op de recreatieve fietsrouteplanner van Friesland. Het monument ligt ten oosten van knoopunt 54. Kruispunt Schwatzberglaan en Broekpollen. Klik op de link Recreatieve Fietsrouteplanner Friesland.

(stempelkaartje historische fietstocht)

TOERTOCHT DOOR FRIESLAND: IN DE VOETSPOREN VAN ANNE v.d. WOUDE

1. Fiets huren op het station van Leeuwarden voor een dag (2,85 euro). Tegenover het station staat het kerkgebouw van Leeuwarden (Sophialaan 3). Tegenover het kerkgebouw zit de VVV van Leeuwarden (Sophialaan 4), om er zeker van te zijn dat u overal in Friesland kunt reizen kunt u hier een “echt” Fries paspoort kopen…!

2. In één van deze kanalen rondom de binnenstad van Leeuwarden lag het schip geloof, hoop en liefde van het schippers gezin Van der Woude.

3. Anne doopte op 19 mei 1862 in Leeuwarden Sijbren van Dijk in het riviertje “de Potmarge” ’s avonds om 20:00 uur. Loop de dooproute van hun beiden. De familie Van der Woude woonden destijds aan het huidige “Zwitsers Waltje nr. 8” (was een pakhuis toentertijd). De voormalige gevangenis ligt aan het einde van deze straat. Ga de brug over en steek over naar “Achter de Hoven”. Let op: het voormalig kerkgebouw van Leeuwarden stond vroeger op nr. 2c. Loop hier voorbij en ga aan uw rechterhand “het potmarge pad” op. Ergens hier werd hij in dit riviertje gedoopt en gelijk bevestigd. Sybren werd later zendingspresident van 1871 tot 1874 en 1880 tot 1882.

4. Een aantal familieleden van Anne woonden destijds in Leeuwarden, waar hijzelf ook opgroeide. Deze familieleden waren goede kennissen van de familie Zelle, waar een beroemde dochter genaamd Margaretha Geertruida (Mata Hari) op 7 augustus 1876 ter wereld kwam aan “de Kelders” 33. Bezoek dit geboortehuis, waar nu een kapperszaak is gevestigd (vraag naar de foto’s over haar). Boven deze zaak werd zij geboren, waar beneden toentertijd de petten, c.q. officierenpetten winkel in was gevestigd van deze familie.

5. Om de familie Van der Woude beter te leren kennen kunt u in het rijksarchief van Friesland, het Tresoar, aan de boterhoek 1 de huwelijksbijlagen (16 april 1834 te Leeuwarden) van het huwelijk van Anne Wiegers vd Woude en Sijbrigje Jans Zwart opvragen of op de fiche bekijken. Of u bekijkt in alle rust de dagboeken van Anne (titel: “West by Northwest:1861-1863”, auteur Vanderwood, A.W.) of van Sybren (titel: “Sybren van Dijke, auteur Dijk, Sybren van). Tevens kunt u hier een kopie van de foto van het doopmonument uitprinten.

6. Hoewel Anne toentertijd met de tietvallemster ferryboot in 1861 van Leeuwarden naar Dokkum ging, gaan wij vandaag een beetje sneller met de fiets: na het bezoek aan het archief aan de Boterhoek (en misschien de scheve toren de Oldehove), gaan we de Groeneweg op, gaan op de 2e rotonde “de Hoek-sterend” in, en daarna de Groningerstraatweg. Bij de volgende rotonde op het Vrijheidsplein houden we richting Lekkum aan en rijden de Lekkumerweg op. De vrouw van Anne, Siebregje Jans Zwart, kwam uit Dokkum.

7. Bij Lekkum gaan we de “tegeltjesbrug” over, bekend van de elfstedentocht. Na Lekkum volgen de dorpen Miedum, Giekerk, Munein, Roodkerk en tenslotte Broeksterwoude (17,8 km).

8. Anne predikte eerst in een tweetal schuren van de familie Kooistra in Broek (huidige Broeksterwoude) en wel op 16, 18 en 22 okt 1861. De schuur waar o.a. gepredikt werd staat nu aan de Hegewâl 9 te De Falom.

9. Een broer van Anne, Gerrit, woonde destijds met zijn vrouw Bedina Potgieter ten noorden van de (huidige) Pieter Durkstraat 3 te Broeksterwoude (het huis brandde in 1952 af).

10. De eerste bekeerlingen werden op dinsdag 1 oktober 1861 in Broek onder Akkerwoude (het huidige Broeksterwoude) door Anne gedoopt: Zijn broer Gerrit Wieger van der Woude, zijn schoonzuster Berendina Potgieter en Elisabeth Wolters-Monsma. Loop de dooproute van deze dopelingen van de Pieter Durksstraat 3, de straat uit en dan rechtsaf de Schwartzenberglaan in tot aan het monument aan uw linkerhand.

11. Niet ver van het monument werd de missionaris Bonifatius vermoord op 5 juni 754 (Murmerwoude). Interessant is het om uit te vinden wat de naam Bonifatius betekent en wat de opschrift is op zijn monument te Dokkum. U bent nu aan het einde van uw route gekomen. Zoals het bij de elfstedentocht gaat, moet u keren voor de reis terug.

bron: http://www.kerkvanjezuschristus.nl/kalender/kalender-entry/archive/2011/october/article/iedere-mormoon-een-zendeling.html

herdenkingsdag 24 september 2011


Klik hier voor een (foto)verslag van de herdenking op 24 september 2011 te Broeksterwoude.

 

 

September 2006 - R.Poort