selectie van MVG columniste Ineke Eichelberg:

Manna in Meppel
Naast kringloopwinkels schieten tegenwoordig ook voedselbanken als paddestoelen uit de grond. Tijd voor 'n Nederlandse versie van 'Bishop's Storehouse'?

( zie ook 'Mormoons Forum' onder aan deze pagina )

Meppel, een regenrijke ochtend in de herfstvakantie.
Er heerst diepe rust in cafe De Kameel aan het Zuideinde, ingericht met lambriseringen, een planken vloer, jarenvijftigmeubilair. Boerenzoon Evert Mussche (49), concierge op een vmbo-school, lid van de evangelische Rafaelgemeente Sion en voorzitter van vrijwilligers organisatie Stichting Manna, schenkt nog eens de koffiemokken vol.
Op vrijdagavond huist in dit cafe zonder biertap of asbakken het 'hangjongerenproject' van de stichting. Ruim dertig jeugdige Meppelers komen eropaf, en het zijn er elke week meer. ,,Om zeven uur staan ze al bij her hekje te wachten", zegt Evert Mussche. Ze kunnen er darten, biljarten, praten met elkaar, met de vrijwilligers - al dan niet over geloofskwesties. ,,Pas hadden ze nog een kanotocht in Giethoorn."
Stichting Manna is piepjong. Ze komt voort uit de interkerkelijke werkgroep die zich om de bewoners van het lokale asielzoekerscentrum bekommerde. Toen dat begin 2004 moest sluiten, verloor de werkgroep in een klap haar bestaansrecht. Dat speet, zegt Evert Mussche, de betrokken vrijwilligers zeer. Ze misten de onderlinge samenwerking. En dus gingen ze op zoek naar een nieuwe doelgroep.
Als eerste begonnen ze een 'voedselbank', verschijnsel dat net in opkomst was. Behoeftige Meppelers kunnen sinds december 2004 elke veertien dagen geheel gratis een pakket etenswaren krijgen. De Meppelse voedselbank bediende aanvankelijk zeventien huishoudens. Nu zijn het er tachtig, en de voorzitter verwacht dat het er volgend jaar 250 zullen zijn, uit de hele regio. Maar de vrijwilligers wilden meer.
Wellicht, bedachten ze, waren dak-en thuislozen ook een dankbare doelgroep. ,,Tot we ontdekten", zegt Evert Mussche verlegen, ,,dat er helemaal geen dak- en thuislozen waren in Meppel. Die zitten allemaal in Zwolle."
Ook een maaltijdproject voor alleenstaanden 'staat nog in de ijskast': een geschikte coordinator ontbreekt. Gelukkig bleek het project in cafe De Kameel wel een succes.
Voedselbank en hangjongeren, elk met een eigen coordinator, vormen nu de pijlers van Stichting Manna. En alle kerken in Meppel doen mee.
Een kleine dertig vrijwilligers zijn op dit moment actief en het kostte geen moeite die te werven. ,,Ze melden zich vanzelf aan", zegt Evert Mussche. Solliciteren hoeft niet, een gesprek met de betreffende coordinator is voldoende. Alle vrijwilligers ondertekenen een contract ('Zo creeer je betrokkenheid') waarin afspraken staan over taken en opzegtermijn. Het zijn trouwe vrijwilligers, zegt de voorzitter. ,,Ik zeg tegen de coordinatoren: ga 'ns gezellig een kop koffie met ze drinken. Zorg dat je een band opbouwt. Zo houd je de mensen gemotiveerd."
De stichting wil niet evangeliseren, maar 'het christelijk geloof vormgeven in de praktijk'. Evert Mussche: ,,Hoe je dat doet, dat blijft binnen het bestuur een punt van discussie. Laatst was er in Meppel een Praise-bijeenkomst. Kwam de vraag: mag er een folder mee in de voedselpakketten? Nee, hebben we gezegd. We willen mensen niet voor het hoofd stoten. We hebben ook allochtonen onder onze klanten."
Persoonlijk gelooft de voorzitter niet in 'het evangelie opdringen'. ,,Dat is niet mijn methode. Door te doen, laat je zien dat je christen bent. Dan komen mensen vanzelf op je af. Laatst nog, een man die een voedselpakket had aangevraagd. Wat kost mij dat?, vroeg hij. Dat krijgt u zo van ons, zei ik. Hij was compleet verbaasd. Kijk, dan heb je een ingang. Kun je vertellen van het hoe en waarom."
Zijn drang tot het doen van vrijwilligerswerk traceert hij in zijn jeugd. Evert Mussche groeide op in de buurt van Staphorst, zijn ouders waren orthodox-hervormde gelovigen. ,,Heel sociale mensen", zegt hij. ,,Warm voor hun medemensen."
Het bijbelverhaal van de barmhartige Samaritaan spreekt hem uiteraard zeer aan. ,,Het kostte de Samaritaan tijd en geld, en hij deed het om niet. Hij had ook door kunnen lopen, maar hij bleef staan. Dat is voor mij het voorbeeld."
'Omzien naar je naaste die in de problemen zit' hoort voor Evert Mussche onlosmakelijk bij het christen-zijn. ,,En die naaste kan ook een ongelovige of een moslim wezen, dat maakt mij niet uit."
We stappen in de auto. In de buurt van het station staat de loods waar de Meppelse voedselbank onderdak vond. Een lange houten tafel, rijen plastic zakken met aardappelen, rekken met pannenkoekmeel, rijst, oplossoep, wikkelloos blikvoedsel - alles geschonken door fabrikanten en groothandelaren. En zie, daar staat het pronte vrachtwagentje, gift van de plaatselijke Rotary.
Soms, zegt Evert Mussche, mopperen de klanten over het aanbod. ,,Zeggen ze: spruitjes, die lust ik niet. Daar hebben de vrijwilligers dan moeite mee. Die vinden dat ze dankbaar moeten zijn. Maar dat mopperen heeft te maken met hun eigenwaarde. Heb ik ook moeten leren, hoor. En die moet je niet onderuit halen. Als iemand geen spruitjes wil, kijk dan of er nog sla is."
De voorzitter zegt dat hij het vrijwilligerswerk niet doet om 'een goed gevoel' te krijgen. ,,Natuurlijk geeft het voldoening. Het is heerlijk om mensen met een blij gezicht te zien weggaan. Maar voor mij is het gewoon een opdracht die God mij gegeven heeft. De een brengt een bloemetje naar de zieke buurvrouw, ik doe dit. Als de voedselbank er niet was, was er wel wat anders. Die drang zal altijd in mij blijven."

Veruit de meeste vrijwilligers zijn gelovig

Evert Mussche hoort tot de 43 procent volwassen Nederlanders die een deel van zijn tijd besteedt aan vrijwilligerstaken. En hij is niet de enige die daarvoor inspiratie vindt in het geloof. Kerkelijk betrokkenen zijn onder vrijwilligers rijkelijk vertegenwoordigd, zo blijkt uit gegevens van het Sociaal en Cultureel Plan-bureau (SCP).
Van alle vrijwilligers is 23 procent buitenkerkelijk, 32 procent katholiek en 44 procent protestant.
Er is volgens onderzoeker Joep de Hart van het SCP een 'direct verband' tussen gelovigheid en vrijwilligerswerk.
Ook als je factoren als leeftijd, opleiding en betaald werk erbij betrekt, nemen gelovigen beduidend vaker vrijwilligerstaken op zich dan ongelovigen.
En let wel: zij zijn niet alleen actief in de kerk. Van de mensen die kerkelijk vrijwilligerswerk doen, is liefst 82 procent ook actief in het seculiere vrijwilligerswerk; van degenen die geen kerkelijk vrijwilligerswerk doen, is maar 19 procent als vrijwilliger actief in de seculiere sector.
Uit een SCP-rapport dat in juli dit jaar verscheen, bleek dat twee op de vijf organisaties kampen met een tekort aan vrijwilligers. De sector cultuur heeft er het minste last van, de zorg en de hulpverlening het meeste.
En organisaties in de grote steden hebben meer moeite vrijwilligers te vinden dan die in de provincie.

De onstuitbare opmars van de voedselbanken

De eerste voedselbank ging in 2003 in Rotterdam van start. Nu zijner alleen al in Noord-
Nederland zeven initiatieven. Meppel was daar, na Vlagtwedde, de tweede. Evert Mussche: ,,En we krijgen elke twee weken wel werkbezoek, van mensen die er ook een willen beginnen." Alle voedselbanken - Nederland telt er nu tweeentwintig - werken volgens hetzelfde principe. Fabrikanten en handelaren leveren hun spullen voor niks. Het gaat meestal om producten die te dicht tegen de houdbaarheidsdatum aan zitten, of om andere redenen niet meer verkoopbaar zijn. Potentiele klanten vullen eerst een formulier in. Alleenstaanden komen in aanmerking voor een pakket als ze netto minder dan 150 euro per maand overhouden. Voor elke volwassene komt daar 50 euro bij, elk kind telt mee voor 25 euro. Het - gratis - voedselpakket is nadrukkelijk bedoeld als 'aanvulling' en als 'noodhulp'. De klant moet na maximaal drie jaar weer op eigen benen staan. ,,Anders kunnen mensen makkelijk worden." Volgens Evert Mussche is de bloei van de voedselbanken te wijten aan het overheidsbeleid waardoor mensen eerder in flnanciele problemen komen. ,,Maar wat wij doen vind ik niet politiek. Ik zie het als helpen van de medemens." Deze week heeft de CDA minister De Geus van sociale zaken gevraagd om een 'onafhankelijk onderzoek' naar de groei van de voedselbanken.

(uit: Trouw, 28 Okt.2005)

Naast kringloopwinkels schieten tegenwoordig ook voedselbanken als paddestoelen uit de grond. Tijd voor een Nederlandse versie van "Bishop's Storehouse"?

Mormoons Forum

Overbodige liefdadigheid of Christelijke Moraal?
Aan de ene kant zijn voedselbanken in Nederland en Belgie sterk in opkomst, aan de andere kant zijn er mensen die het bestaan er van een schande vinden.
Een uitspraak van de bekende christelijke schrijver C.S.Lewis:
"Tegenwoordig zijn er mensen die zeggen dat liefdadigheid overbodig hoorde te zijn en dat we, in plaats van te geven aan de armen, een samenleving horen op te bouwen waarin geen armen zijn om aan te geven. Het is wel mogelijk dat zij volkomen gelijk hebben met hun bewering dat we een dergelijke samenleving behoren op te bouwen. Maar als iemand nu meent dat men bijgevolg meteen kan ophouden met geven, dan heeft hij gebroken met alle christelijke moraal." (Mere Christianity door C.S.Lewis)

Stille Armoe
Ja, hoe staat het eigenlijk met ons eigen kerkelijk welzijnszorg programma?
Zijn er bijv. voedselbank initiatieven, of kiezen we als Belgen en Nederlanders bij voorkeur voor overheidsoplossingen? Het lijkt mij dat de voedselbanken een nuttige tussenvorm zijn en ook de functie kunnen vervullen van het zich bewust worden dat er veel nood in de wereld, en... dicht bij huis is. In mijn eigen gemeente ken ik verscheidene gevallen waar 'stille armoe' word geleden en waar hulp in de vorm van levensmiddelen heel welkom zou zijn. Voedselbanken zoals in uw artikel beschreven hebben volgens mij ook een lagere drempel om voor in aanmerking te komen, d.w.z. weinig of geen gegraaf in iemands financiele situatie.

Aardappelen
Een van de bekendste voedsel-acties door heiligen der laatste dagen was natuurlijk het 'aardappelen'-initiatief vlak na de Tweede Wereldoorlog ten behoeve van hongerlijdende heiligen der laatste dagen in Duitsland, waar uw website in 'Heiligen der Lage Landen' melding van maakte. Het kan dus wel, ontbreekt het ons aan creativiteit of energie om zoiets ook nu nog te doen?

Creativiteit en Energie in overvloed
Ik las op de kerkelijke website dat er in België dit jaar weer gekozen is om een 'Behulpzame Handenactie' op te zetten in samenwerking met de voedselbanken.
Meer informatie is te vinden op: http://www.voedselbanken.be

Meer dan voedsel alleen
Het aantal voedselbanken in Nederland is in de afgelopen jaren explosief gestegen, evenals het aantal klanten dat van de voedselbanken gebruik maakt. Voedselbanken zijn meestal niet georganiseerd door kerken, maar kerken blijken er door de inzet van vrijwilligers, financiële ondersteuning en het fungeren als uitgiftepunt wel een belangrijke rol in te vervullen. Samen met de verontrusting over de ontwikkelingen rond armoede in Nederland, was dit reden voor de kerken om speciale aandacht aan deze ontwikkelingen te geven.