Interna Ideo

Inter la hodiauaj adeptoj de esperanto, oni pli atentas la lingvon mem de D-ro Zamenhof ol gian spiritan devenon. Estas ofte forgesite, ke la lingvo por Zamenhof havis specialan celon nekutiman estkialon. Kial ci tia lingo inventigis? Kia estis la spirita baraktado kaj mensa kvieteco kiu kondukis al ci tiu mirinda kreitajo? Dum la vivo de Ludoviko Zamenhof, li vidis multe da persekutado kaj discriminacio pro la ekzisto de rasaj, lingvaj kaj kulturaj bariloj. Tio estis al li tute neakceptebla, komprenante ke ni ciuj estas gefiloj de la sama Patro. Surbaze de tiu konvinko, Zamenhof publikigis Deklaracion pri sia idearo nomita Homaranismo. La du cefaj punktoj estas; "Mi estas homo, kaj la tutan homaron mi rigardis kiel unu familion; la dividiteco de la homaro en diversajn reciproke malamikajn gentojn kaj gentreligiajn komunumojn mi rigardis kiel unu el la plej grandaj malfelicoj, kiu pli au malpli frue devas malaperi kaj kies malaperon mi devas akceladi lau mia povo. - Mi vidas en ciu homo nur homon, kaj mi taksas ciun homon nur lau lia persona valoro kaj agoj. Ciun ofendadon au premadon de homo pro tio, ke li apartenes al alia gento, alia lingvo au alia socia klaso ol mi, mi rigardas kiel barbarecon." Tia ankau estas la esenco de tiel nomita "Interna Ideo," kiu estas ofte primokita kaj malakceptata de la generala Esperantistaro. Tamen, tia sinteno estas la malo de la zamenhofa. Oni skribis ke, "La tre ideala homaranisma ideo okupis lin dum lia tuta vivo, kaj ...por li estis ankorau pli grava ol la tuta ideo de internacia lingvo, kiu evidente servis al li nur kiel vojo al ideala celo, kiun li esprimis kiel "Homaranismo". ( de: "Pri la du Pacaj Batalantoj" de Paul Kern)

Ankau legu tre interesan (anglalingvan) artikolon de Donald J. Harlow: "The Inner Idea"

Filozofio au religio, pasio au opinio, ili ofte havas internajn fontojn. Multfoje ili celas paco kaj egaleco en la mondo, sed vere ne meritas kverelojn pri la interna au ekstera fonto de noblaj ideoj!

Felice pli kaj pli la religia mondo malfermas al eksteraj spiritaj konceptoj, kaj multaj nereligiaj personoj reciproke bonvenas noblajn ideojn de religiaj tradicioj.

Sube ligilojn al kelkaj "internaj ideoj" de la Juda-Kristana tradicio en Esperanto:

Homaranisma Asocio Tutmonda
KELI - Kristana Esperantista Ligo Internacia
IKUE - Internacia Katolika Unuigo Esperantista
MPE- Mormonaro por Paco kaj Egaleco

Pri La Biblio
Pri La Libro de Mormon:

La nova latina por la la Eklezio
Religiaj Pagoj de Esperanto Access
Elektronikaj Esperanto-Libroj (religio)