Een korte beschouwing van een essay van de hand van antropoloog Henri Gooren:

Heiligen der Laatste Dagen in de Verdrukking:
De Uitzonderlijke Ervaringen van Nicaraguaanse Mormonen.

Klik hier voor de volledige tekst van dit engelstalige artikel zoals het verscheen in de 2007 najaarseditie van Dialogue, a Journal of Mormon Thought:

Latter-day Saints under Siege:
The Unique Experience of Nicaraguan Mormons

Dr. Henri Gooren is als cultureel en sociaal antropoloog verbonden aan de Vrije Universiteit van Amsterdam. Zijn belangrijkste aandachtspunt in dit artikel is dat de groei van de Mormoonse kerk in Nicaragua sterk werd beinvloed door de turbulente politieke sitiuatie in dat land.

45% van het ledental van de kerk bevindt zich in de Verenigde Staten en Canada, maar een percentage van maar liefst 35% van de leden van de kerk woont inmiddels in Latijns Amerika, en tegen het jaar 2020 zal zelfs de meerderheid van het totale ledental van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen zich in Latijns Amerika bevinden, d.w.z. als de huidige groei zich voortzet. Voorzichtigheid met de cijfers is echter geboden, omdat gebleken is dat een groot aantal leden, wellicht zelfs 50%, al weer heel snel inaktief wordt.

Dit bijzonder informatieve en boeiende artikel in Dialogue wordt o.m. gepresenteerd met statistische gegevens over het ledental van de kerk in Latijns Amerika (2005), die een goede indruk geven hoe de verhoudingen liggen, zowel in absolute aantallen als in percentages van de totale bevolking. Waar de kerk gold als een 'Utah-kerk' groeide zij uit tot een 'Amerikaanse kerk' en door haar zendingsaktiviteit wereldwijd is het Mormonisme inmiddels een begrip geworden als een levensbeschouwing in alle werelddelen met een totaal ledental van circa 13 miljoen. Het ziet er naar uit dat de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen in de niet zoverre toekomst echter vooral een Latijns Amerikaanse kerk zal worden! Dit belangwekkende statistische feit lijkt reden te over om een discussie aan te gaan over de mogelijkheid, en de gewilligheid, om de demografische veranderingen gepaard te laten gaan met grotere culturele verscheidenheid binnen de kerkelijke leiding. Immers, in velerlei opzichten is de kerk nog wel degelijk een 'Utah-kerk'! Dit artikel van antropoloog Henri Gooren is daarom dan ook een uiterst belangrijk document als het gaat om beeldvorming van de huidige groei en ontwikkeling van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen, een ontwikkeling die we mogen toejuichen. Niet alleen mogen we dankbaar zijn voor de groei van de kerk in Latijns Amerika, maar vooral ook voor de grote betekenis daarvan t.o.v. de beleving van het evangelie voor heiligen der laatste dagen in de 'rijkere' landen. Het lezen van Henri Gooren's artikel stemt tot soberheid en hopelijk ook tot de nederigheid waartoe het Boek van Mormon ons steeds zo nadrukkelijk oproept in het niet verontachtzamen van de armen onder ons.
Mormoonse schriftuur en profetische vermaningen dringen krachtig aan op sociale rechtvaardigheid, vrede, gelijkheid, democratie, mensenrechten, en zorg voor het milieu.
Heiligen der laatste dagen worden aangespoord hun "stem lang en luid (te) verheffen om het welzijn der armen en behoeftigen te bepleiten." (Leer en Verbonden 124:75), en in gerechtigheid te leven zodat ook van ons gezegd mag worden: "er was geen arme onder hen." (Mozes 7:18). Welnu, als we Henri Gooren mogen geloven, en er is geen enkele aanleiding om dat niet te doen, zullen we als toekomstige Latijns Amerikaanse kerk indringend met armoede worden geconfronteerd!

Nicaragua, zo legt Henri Gooren uit, is een land geplaagd door politieke instabiliteit, slecht bestuur, staatscorruptie, en massale en extreme armoede. Eenvijfde van de kinderen onder vijf jaar zijn er ondervoed, en eenderde deel van de bevolking is analfabeet! De schrijver geeft als oorzaken aan: een corrupt elitair bewind, alsmede interventie's door vreemde mogendheden, met name door de Verenigde Staten die d.m.v. steun voor de zgn. 'contra's' ten tijde van pres. Ronald Reagan enorme instabiliteit veroorzaakte. Het artikel gaat uitgebreid in op de velerlei spanningen tussen kerk en staat, zowel waar het de Rooms Katholieke Kerk betreft alswel de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen. Momenteel is de verhouding tussen het bewind en de kerk overigens uitstekend, maar Henri Gooren beschrijft hoezeer dit met vallen en opstaan gepaard ging in de afgelopen vijftig jaar van Mormoonse aanwezigheid in Nicaragua. O.m. worden ervaringen van individuele kerkleden beschreven die zich in dat spanningveld tussen kerk en staat bevonden.
Henri Gooren concludeert dat de Mormoonse kerk onder het (rechtse) bewind van Somoza gedwongen was goede relatie's te onderhouden met het bewind, doch toen de (linkse) Sandinisten aan de macht kwamen, kwam zij onder vervolging (1982-1990) en werd ze ervan beschuldigd Amerikaanse handlanger van de CIA te zijn.
Overigens zien we ook hier in het geval van Nicaragua duidelijk overeenkomsten met de ontwikkeling van de kerk in andere Latijns Amerikaanse landen; in dit geval mogen we verwijzen naar een artikel elders op de MVG site:
De Kerk in Revolutionair Gebied (1983) door J.L.W. van Langendijk.
Na 1992 was er sprake van een explosieve groei in ledental in Nicaragua, maar door een gebrek aan ervaren leiderschap werd al spoedig 50% van de groei ongedaan gemaakt door enorme inaktiviteit onder de nieuwe leden. Ter vergelijking met de kerk in Nederland en Vlaanderen waar zo'n 8000 kerkleden wonen, zijn er in Nicaragua maar liefst 52.000 leden, en dat in een land met 5,5 miljoen inwoners.

Henri Gooren geeft ons een uitstekende indruk van de ontwikkelingen van de kerk in Nicaragua; eerder schreef hij eveneens in Dialogue over de groei van de kerk in Guatemala in: Analyzing LDS Growth in Guatemala: Report From a Barrio.

Overigens blijkt ook hier weer het belang van een antropologische benadering van het Mormonisme als wereldbeschouwing. In onze nederlandtalige kerkprovincie zijn we wat dat betreft rijkelijk gezegend met de vele bijdragen van Prof. dr. W.E.A. van Beek, en nu dus ook met de heel goede bijdragen van dr. Henri Gooren.

Meer over dit onderwerp kunt u lezen in de MVG rubriek: Gerechtigheid .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

oktober 2007 - R.J.W.Poort