Annette van Grondelle over het scheppingsverhaal in Genesis:

Ik houd van Genesis en de schepping, heel veel zelfs, maar er wordt zo veel bijgemaakt en geïnterpreteerd over dingen die we helemaal niet weten. Vandaar de volgende satire. Ik houd ook veel van mensen en vind intimidatie op grond van schriftuur dan ook vervelend.
Mensen moeten zelf God en waarheid ontmoeten.

ADAM EN EVA

Genesis 1 begint heel mooi met de schepping van hemel en aarde en het licht, want het duister was er al. Daarna maan, sterren en de zon en de rest.
Velen geloven in een oerknal, en hoewel ik dat niet afwijs ben ik er wel van overtuigd dat het een georganiseerde oerknal was. Een goddelijke oerknal.
Als dan de planten en de dieren erbij komen wordt het een echt paradijs. Zeker als je niet bang hoeft te zijn dat je opgevreten wordt. Daar staat tegenover dat de dieren ook niet bang hoefden te zijn dat we hen zouden opeten.
Je zou de vraag kunnen stellen, wie er het eerst mee begonnen is om de ander op te eten. Als dat de mens was dan is het toch logisch dat een tijger of leeuw ook wel eens een stukje mens wil eten! Maar dan gaan we te keer.
In die eerste periode lieten we elkaar met rust en werd er alleen plantaardig voedsel gegeten. Gewoon een worteltje voor de leeuw stel ik mij voor en misschien een kropje sla..

Toen besloot God mensen te maken. Er zijn twee scheppingsverhalen en ze worden achter elkaar beschreven. Het is wel belangrijk om bij de schepping van de mens stil te staan bij alle twee de verhalen.

In Genesis1 zegt God Laat ons mensen maken, naar Ons Beeld en Onze gelijkenis 26 En God schiep de mens naar Zijn beeld, naar het beeld van God schiep hij hem; man en vrouw schiep Hij ze.27

God doet het dus niet alleen. Laat ONS mensen maken en man en vrouw schiep Hij ze. Ik ga er dus maar van uit dat hij het samen met een Godin doet. Hemelse Vader en Hemelse Moeder. Zij stond dan model voor de vrouw, want dat kan een man niet.

Uit Genesis 2 blijkt dat Genesis 1 slechts een plan was, een blauwdruk. Alle struiks des velds eer hij in de aarde was, want het had nog niet op aarde geregend.5 Ja, water is natuurlijk een voorwaarde.

Adam wordt dan geformeerd uit het stof der aarde.8 De dieren worden daarna gemaakt en niet uit stof, maar uit aarde 19. We kunnen dus gerust wat bescheidener worden als mens.
Alle dieren worden voor Adam geleid om te zien hoe hij ze noemen zou.19 Het is dus niet zeker dat ze heten zoals hij ze noemde! Er werd alleen gekeken hoe hij ze zou noemen, maar misschien hebben sommige toch wel de naam gekregen die hij zei. Want soms….. Ik denk bijvoorbeeld aan het vogelbekdier. Dat is al een raar dier om te zien, maar dan ook nog zo’n rare naam! Echt door een mens verzonnen.

Bij voorbaat denkt God: Adam heeft een hulp nodig.20 Alleen gaat het niet. Nu dachten de kerkvaders en bijna iedereen na hen, dat de vrouw slechts een hulpje was, waardoor Adam de baas was. Maar ik denk dat het wijs was dat eerst de man kwam, want dan was er een hulpje nodig.
Als eerst de vrouw gekomen zou zijn zou Adam er nooit geweest zijn. Want over het algemeen redt een vrouw het heel goed alleen en zij zou geen hulp nodig hebben gehad. Je ziet alles is voorzienigheid.

Maar Adam was alleen en kreeg iemand die tegenover hem zij.20 Je ziet, Augustinus, gelijkwaardig. Niet onderdanig of minder! Ach, misschien weet hij het inmiddels ook wel.

Maar de dieren zijn gevormd uit de aarde, Adam uit het stof. Van beide genoeg voor handen zou je zeggen. Waarom de vrouw dan uit een rib?22 Met één mens op de wereld zijn het aantal ribben toch maar heel beperkt.
Onze opdracht is: Heb je naaste lief als jezelf en dat is wel wat gemakkelijker als die naaste een stukje van jezelf is, toch? Ik denk dat het daarom zo gebeurd is.

Genesis 3

Het leuke van het Paradijs was dat de dieren konden praten. Wanneer zou dat veranderd zijn? Misschien ook met de toren van Babel? Maar daarna schijnt het toch nog af en toe voor te komen zoals bij Bileam en zijn ezel.

Numeri 22:30 De ezelin nu zeide tot Bileam: Ben ik niet uw ezelin, op welke gij gereden hebt van toen af, dat gij mijn heer geweest zijt, tot op dezen dag? Ben ik ooit gewend geweest u alzo te doen?

De slang nu was listiger dan al het gedierte des velds.1 De andere waren dus ook listig, maar niet zo erg als de slang. Dus een beetje kwaad was er al. Maar dat was er al in de hemel. Kijk maar in Openbaringen

Openbaring 12:7 En er werd krijg in den hemel: Michael en zijn engelen krijgden tegen den draak, en de draak krijgde ook en zijn engelen

Nu had God veel bomen in het Paradijs gezet en ze mochten overal van eten. Er waren echter twee extra bijzondere bomen. De boom des levens waar ze wel van mochten eten en de boom der kennis van goed en kwaad. Daarvan mochten zij niet eten, nee, zelfs niet aanraken.3

Op een dag kwam de slang aan wandelen, want die had nog poten,Hoeveel, lang of kort, of misschien wel zoiets als een struisvogel, dat weten we niet. De slang vroeg aan de vrouw: “Is het waar dat God heeft gezegd dat je niet van alle bomen mag eten?”1
“Ja,”antwoordde de vrouw: “ God heeft ons verboden om van de boom te eten die in het midden van de hof staat, anders zullen wij sterven.”3

En nu gaan de Gnostici rechtop zitten, want van hieraf wordt het een vreemd verhaal.

De slang zegt:”Nee hoor, je zult niet sterven,4 maar zijn als God zelf. Je zult het verschil kennen tussen goed en kwaad.5
En dat zegt God zelf ook in vers 22.
Ziet de mens is geworden als Onzer een, kennende goed en kwaad!

Een bepaalde groep gnostici zegt daarom dat het juist erg mooi van de slang was om de vrouw daarop te wijzen, want het was wel waar wat hij zei. Ze leerden het verschil tussen goed en kwaad.
Die Gnostici zeggen ook dat het niet mooi was van God om hun wel de verleiding te geven door daar die boom neer te zetten en vervolgens te verbieden er aan te komen en hun te beletten wijs te worden. Waarom zou een liefhebbend Vader zijn kinderen beletten om zich te ontwikkelen en kennis op te doen.

Tja, en wel of niet sterven? Wat is sterven? Lichamelijk is het hier onvermijdelijk dat je weer tot stof wordt. Of zoals laatst iemand schreef:

Wat gebeurt er wanneer een persoon op Aarde sterft ?
Wat van de Aarde is, blijft op Aarde, en wat van het licht is, gaat terug naar het licht.
En de huidige wetenschap heeft aangetoond dat er zich licht (foton) in onze cellen bevindt. Dat geeft te denken.

Adam en de vrouw zitten dan nog wel in de hof, maar wat er hierna gebeurd is niet zo hoffelijk.
De vrouw zag dat de vrucht van die boom haar verstandig zou maken en nam er van. Ze gaf ook Adam en die nam het kennelijk zonder protest aan en at ook.6

Die boom werkte meteen. Ze zien dat ze naakt zijn en schamen zich.7 Ik begrijp niet goed waarom je je dan schaamt als je toch maar met zijn tweeën in die hof bent. Maar ja, met allemaal pratende dieren mis je misschien toch wel wat privacy.

Dan komt God in de hof wandelen en Adam en de vrouw verstoppen zich. God roept Adam, niet de vrouw, want die had nog geen naam en dan is het lastig roepen.9

Adam zegt dat hij zich verstopt had omdat hij zich schaamde daar hij naakt was.10
God zegt dan:”Wie heeft jou gezegd dat je naakt bent. Heb je van die boom gegeten waarvan ik je heb gezegd niet te eten?”10
En dan komt het. Adam heeft duidelijk niet geleerd dat je verantwoordelijk bent voor je eigen daden. Hij verschuilt zich achter zijn vrouw. Hij zegt:”De vrouw, die gij mij gegeven hebt, die heeft mij van de boom gegeven en ik heb gegeten.”12

Nu ligt het er maar aan hoe Adam de klemtoon heeft gelegd. Kijk maar.
De vrouw, die gij mij gegeven hebt…… Hier legt hij de schuld bij de vrouw.
De vrouw, die gij mij gegeven hebt…….. Hier ligt de schuld bij God. Zo van, U hebt haar zelf gegeven.
De vrouw, die gij mij gegeven hebt……. Hier klinkt iets ontevredens, meer van, een ander zou vast iets beters hebben gehad. Maar ja, er waren geen anderen.

Hoe dan ook, hij zegt niet grootmoedig:”Ja Heer, ik was zo stom om te luisteren, ik had voet bij stuk moeten houden. Ik heb gewoon gegeten.

Toen vroeg de Heer aan de vrouw:”Wat heb je gedaan?”
De vrouw voelt de volle verantwoording en om zichzelf een beetje te ontlasten zegt ze: “de slang heeft mij bedrogen en toen heb ik gegeten.13
De slang wordt verder niets gevraagd maar direct vervloekt boven al de andere dieren die dus ook een beetje vervloekt werden, hoewel die niets gedaan hadden, niet iets dat bekend is in ieder geval.
De slang raakt zijn poten kwijt en moet op zijn buik kruipen en stof eten.14 Maar dat pikt de slang niet en eet gewoon muizen en andere kleine dieren.

Hoewel sommige geloofsgemeenschappen volhouden dat Adam en zijn vrouw in het Paradijs geen kinderen konden krijgen, zegt God tegen de vrouw dat hij de last van een zwangerschap en de pijn van een bevalling zeer zal vermenigvuldigen.16 Maar je kunt alleen maar iets vermenigvuldigen wat er al is. Want 0 maal 100 is nog steeds 0. Maar aangezien een bevalling best pijnlijk is moet er toch iets geweest zijn dat vermenigvuldigd kon worden.

Of dat niet genoeg is mag de man voortaan de baas zijn en zal de vrouw een man begeren.16 Maar als je naar de huidige maatschappij kijkt zijn er toch op zijn minst evenveel mannen die een vrouw begeren. Zo erg zelfs dat in sommige landen een vrouw gezichtsbedekkende kleding moet dragen omdat de man anders zijn begeerte niet kan bedwingen. Maar voor de vrouw is het een onderdeel van de straf en voor de man….. ik weet het niet.

Omdat Adam ook van de boom heeft gegeten, wordt de aarde vervloekt en gaat doornen en distels voortbrengen. Daar heb je het weer. Adam gaat in de fout en moeder aarde wordt vervloekt.17 Hijzelf komt er betrekkelijk goed vanaf in vergelijk met Eva.
Adam moet landbouwer worden en het kruid des velds eten.17 Dus nog steeds geen vlees. God maakte ook nog kleren voor Adam en zijn vrouw van vellen.21 Maar waar kwamen die vellen opeens vandaan?Er bestond toch nog geen dood? Of waren het plantaardige vellen, katoen. linnen, gevlochten brandnetel, cannabis of iets dergelijks?

Het is natuurlijk prettig om een naam te hebben. Dus gaat Adam gelijk de baas spelen en geeft zijn vrouw de naam Heva, omdat dat zij de oermoeder van ons allen is.20 Ze had misschien zelf wel voor iets anders willen kiezen.

God was dus boos omdat zij van de verboden boom hadden gegeten en ze nu waren zoals Hij en zijn medegoden en godinnen, kennende goed en kwaad. Hij wilde niet dat ze ook nog van de Boom des Levens zouden eten en voor eeuwig zouden leven,22 dus stuurde Hij ze de hof uit, de vervloekte wereld in.23 Hij zette voor alle zekerheid nog een engel met een vlammend zwaard neer om de hof te bewaken.24 En dat alles om een appeltje.

Kaïn en Abel

Genesis 4
Adam en Eva kregen twee zoons. Kaïn en Habel. Net als bij Heva gaat de H er later af en wordt het Abel.1en2
Kaïn wordt net als zijn vader landbouwer en Abel wordt schaapherder.2
Op een dag brengen Kaïn en Abel een offer. Kaïn van de opbrengst van de oogst 3 en Abel één van de eerstgeboren schaapjes.4
Een bloedoffer vind ik toch raar, ik zie het als een plaatsvervangend offer. Ik bedoel, Abel wil offeren, maar het schaapje moet zijn leven geven. Abel merkt er persoonlijk niet veel van. Ik ben niet de enige die er zo over denkt. Lees ook eens Psalm 50

9 Ik neem van u geen stieren aan en ook geen bokken, die in hokken worden gehouden.
10 Alle dieren in het bos zijn al van Mij; het vee dat op de berghellingen graast en al de rijkdom aan rundvee.
11 Alle vogels die op de bergen nestelen, ken Ik en wat door het veld loopt, is al van Mij.
12 Wanneer Ik honger heb, zal Ik u niet te hulp roepen, want alles op de hele wereld is van Mij.
13 Eet Ik soms het vlees van geofferde stieren? Drink ik soms bloed van geofferde bokken?
14 Breng lof en eer aan God: dat is pas een echt offer! Kom uw beloften na, die u aan de Allerhoogste hebt gedaan.

Dan gebeurd er weer iets vreemds.

De Gnostici luisteren weer gespannen.

God neemt het oogstoffer van Kaïn niet aan 5, maar het bloedoffer van Abel wel.4 Maar God is geen aannemer des persoons. Lees Handelingen 10:34 Kaïn begrijpt het dan ook niet en wordt kwaad. Hij kijkt woedend.5 De Heer zegt:” je moet niet zo nijdig kijken. Je zou vrolijk kunnen zijn als je maar doet wat goed is. Want als je dat niet doet ligt de zonde aan de deur”7. Maar waar heeft Kaïn dan in gezondigd? Dat weten we niet. In Hebreeën staat dat Abel meer geloof had. Maar moet en kan iedereen dan evenveel geloof hebben?

Hebreeën 11:4 Door het geloof heeft Abel een meerdere offerande Gode geofferd dan Kain, door hetwelk hij getuigenis bekomen heeft, dat hij rechtvaardig was, alzo God over zijn gave getuigenis gaf; en door hetzelve geloof spreekt hij nog, nadat hij gestorven is.

Is dat niet een constatering achteraf, eeuwen later? Ook dat weten we niet. We weten niet eens zeker wie Hebreeën geschreven heeft, laat staan hoe de schrijver er toe gekomen is dit te schrijven. Dit is namelijk het enige wat we er in de bijbel over vinden.

Kaïn gaat verhaal halen bij Abel, die er ook niks aan kan doen, en slaat hem dood.8
God komt dan naar Kaïn en vraagt waar Abel is.9
Als echte zoon van zijn vader geeft hij geen rechtstreeks antwoord.
Hij zegt: ik weet het niet. Ben ik mijn broeders hoeder?’9
Maar God is boos op hem, beschuldigt hem van doodslag op zijn broer.
Omdat het bloed van Abel in de aarde is gesijpeld (waar kon het anders naar toe?) zal de aarde geen opbrengst meer geven aan Kaïn en zal hij moeten zwerven over de aarde.10, 11en 12
Kaïn geeft toe dat zijn misdaad erg groot is, zo groot, dat zij eigenlijk niet meer vergeven kan worden.13 Hij ziet zijn fout in maar heeft ook angst dat anderen hem zullen doodslaan.14
Wie zijn die anderen dan? De wereld is groot, en het aantal mensen klein als we de bijbel letterlijk nemen. Er waren er vier en nu nog maar drie. En al zouden Adam en Eva meerdere kinderen hebben gehad, dan kan het toch niet moeilijk zijn geweest hen te ontlopen.
God heeft dan mededogen en beloofd Kaïn dat ieder die hem doodslaat zevenvoudig gewroken zal worden. Kaïn krijgt hij een teken zodat hij herkenbaar is voor iedereen.15
Dat is vreemd, je zou zeggen dat hij er juist zo onopvallend mogelijk uit zo moeten zien, want eventuele anderen weten niets van die vervloeking en zullen hem dus gewoon kunnen doden als ze erop uit zouden zijn. Maar het schijnt een teken te zijn waardoor men het wist.
De Here stelde een teken aan Kaïn, opdat hem niet versloeg al wie hem vond.15
Het zou anders maar een schrale troost zijn dat die vervloeking ingaat NA een eventuele doodslag, want daar heb je dus zelf niet veel aan.
Er zijn in de loop der jaren wel speculaties geweest wat dat teken wel geweest zou kunnen zijn en of zijn kinderen dat geërfd zouden hebben of dat het een persoonlijk teken geweest is.
Ten tijde van de slavernij meende men de oplossing gevonden te hebben. Het teken van Kaïn zou een zwarte huid zijn! In dat geval kon men iemand gerust tot slaaf maken. Maar dit gegeven berust toch meer op hebzucht en macht en om zich een schoon geweten aan te praten dan op waarheid. De waarheid is eenvoudig dat men het niet weet. Niemand heeft trouwens het recht iemand anders tot slaaf te maken of een ander minder te achten dan zichzelf. Ook het onthouden van bepaalde rechten of zegeningen op grond van zo’n argument is uit den boze.

Kaïn trekt naar het oosten en neemt zijn vrouw mee, of vindt daar een vrouw. Dat is niet duidelijk. Ook niet waar een eventuele vrouw vandaan komt.
Hij krijgt een zoon, Henoch.17 Vijf generaties later is er ene Lamech en daar begint het gedonder, want deze neemt meerdere vrouwen! Ada en Zilla. En zo wordt de polygamie de wereld in gebracht. Het is maar, dat U weet waar het vandaan komt.

Aan het nageslacht van Kaïn hebben we ook goede dingen te danken.
Bij Ada kreeg Lamech een zoon, Jabal, die de vader is van hen die tenten bewoonden en menig hedendaagse campinghouder zou hem dankbaar moeten zijn. Ook werd hij veeboer.20
Zijn muzikale broer Jubal ontwierp harpen en orgels, hoewel moderne vertalingen het hebben over citer en fluit.21

Bij Zilla kreeg Lamech Tubal-Kaín en deze werd leermeester van allen die werken met koper en ijzer. Een metaalarbeider dus.22

Lamech was niet iemand van halve maatregelen. Eén keer sloeg hij een man dood die hem verwond had en daarna een jonge man die zijn geld wilde stelen.23
Hij wijst erop dat Kaïn zevenmaal gewroken zou worden, maar hij, Lamech, zeventig maal zeven.24 Maar daar heeft God geen zeggenschap in gehad en een teken erbij krijgt hij dan ook niet.

Adam en Eva krijgen intussen een andere zoon en noemen hem Seth.25 En via Seth gaat het verhaal verder tot over de zondvloed heen. Maar ook het nageslacht van Kaïn mag dan nog steeds meedoen.

U ziet dat dit hele verhaal nogal wat vragen oproept.
Waarom wilde God niet dat Adam en Eva verschil zouden kennen tussen goed en kwaad. Waarom wist de slang wel wat de betekenis van de boom was en de mens in eerste instantie niet?
Waarom bevoorrecht God de ene mens boven de andere?
Waarom mochten ze niet eeuwig leven?

Je ziet door het oude Testament heen dat God het volk van Israël beloofd dat ze zullen zegevieren boven al de omliggende volken. Maar het omgekeerde gebeurt. Ze worden zelf doorlopend overheerst en uitgebuit.
Uiteindelijk komen ze in de Babylonische ballingschap waar ze kennis maken met de leer van Zarathustra.
Zarathustra leerde dat er twee goden waren. De één was Ahura Masda, dit was de goede God, liefhebbende Vader.
De ander was Ahriman, dat is de kwade god.
De Joden in Babylon voelden zich wel verbonden met de verhalen uit het oude testament, maar bekijken die wel opnieuw. Dan zien zij in Jahweh de boze god Ahriman, die hen steeds in het ongeluk stort. Alle miskende personen uit het oude testament zijn ineens geen slechte mensen meer, maar helden van opstand tegen Jahweh. Daarom zijn er Joden, gnostici, die zich Kaïnieten noemen. Maar dat is een beperkte groep.
Gnostiek is veel meer en hoeft helemaal niets met het voorgaande te maken te hebben.
Het gaat er om dat je zelf leert denken en voelen wat er van je verlangt wordt, wat goed voor je is en contact hebt met het “hogere”, zonder tussenkomst van mensen en door mensen voorgeschreven wetten en geboden.

Lees ook andere bijdragen van Annette van Grondelle op deze site.