Het Mormonisme bevat veel gnostische elementen; voor Annette van Grondelle aanleiding om eens nader kennis te maken met deze eeuwenoude stroming.
MVG had reeds een pagina op haar site: Mormonisme en Gnostiek en we vonden Annette bereid om voor MVG meer over dit onderwerp te schrijven.

Deze maand: een eerste kennismaking

"Waar je in gelooft hangt in grote mate af van wat je als kind hebt geleerd.
Ben je als christen opgevoed zullen er altijd dingen in je gedachten en hart zijn die je als kind geleerd hebt en een goddelijke schepping aanvaarden..
Ben je meer door wetenschappers opgevoed zul je makkelijker zonder godsdienstige aspecten kunnen bewegen en een goddelijke schepping zul je makkelijker naast je neer leggen. Maar als je een Peruaan bent die nog nooit de bijbel heeft gelezen of van de evolutieleer gehoord heeft, dan vormt de legende uit de Andes uw hoogste geloof." Aldus Alan E Alfond, auteur van Goden uit de Kosmos.

Zelf ben ik “gemengd” opgevoed. Mijn moeder werd lid van de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen toen ik 6 jaar was. Mijn vader was Nederlands Hervormd, maar “deed er niets mee”. Moeder was, zolang mijn vader leefde, geen fanatieke kerkgangster, maar stimuleerde ons wel om te gaan.

Ik ging soms wel, soms niet. De mensen waren vriendelijk, de verhalen vaak mooi. Maar, hoewel nog een kind, vond ik het zo rumoerig.
Jezus stond voor mij op een hoog plan. De zuster die les probeerde te geven trouwens ook. Je zag zo’n vrouw haar best doen maar ook dat ze gewoon niet tegen de klas op kon. In haar gewone leven was zij lerares en had geen last op school. Daar kon je toch nog de kinderen tot de orde roepen en maatregelen nemen, maar in de kerk was het toch meestal: “Wees lief, stel je voor dat de kinderen het niet naar hun zin hebben en niet meer komen!” Als het les geven niet lukt ligt het bijna altijd aan de leerkracht, werd ons geleerd. Dus sukkelde ze maar door.
Je kunt je dan afvragen, willen de kinderen eigenlijk wel naar de kerk of willen de ouders dat. Ik zelf heb wel eens aan een kind gevraagd waarom hij zo boos keek, of hij het niet naar zijn zin had. “Nee, ik heb het niet naar mijn zin”. “Maar je bent er wel”. “Ja, ik moet van mijn moeder, maar ik heb er geen zin in. Ik wilde voetballen met mijn vriendjes.”

En zo heb je twee onverenigbare zaken.
De leraar of lerares die moet proberen te overleven, maar niet aan haar lesgeven toekomt en uitkijkt naar het einde van de lesperiode. Opgeven kan/wil je ook niet, want er is over gebeden en via de bisschap ben je door de Heer zelf geroepen.
Aan de andere kant heb je die jongen of dat meisje die niet wil maar wel moet. Die je op de één of andere manier moet zien te boeien, vermaken, bezig houden en als het kan, onderwijzen. Die vaak in hele andere dingen geïnteresseerd is dan geschiedenis van de kerk, indianen of wetten die gehouden moeten worden.

Eens had ik een lesboek dat heette: een geestelijke instelling aankweken.
Het was een mooi boek met vele wijze lessen. Gericht tot jeugd van 16 tot 18 jaar. Het was een boek waar zij zich in konden vinden. Hoewel ook kerkgericht, vol wetten, ge- en verboden, werden er zaken in behandeld die hen interesseerden.
Het werd een volle klas. Van 14 tot soms 23 jaar zaten bij elkaar. Niets bleef onbesproken. Maar dat boek was weer snel weg, en er kwamen weer lessen over de oude, al lang overleden presidenten van de kerk, of lessen over de standaardwerken waar de meeste kinderen geen belangstelling voor hebben op die leeftijd..

Ik was in de gelukkige positie om als kind gewoon thuis te blijven als ik geen zin had. Vader was immers ook thuis. En geloven? Ik wist het niet. Sommige dingen wel en sommigen, waaronder de geschiedenis van Joseph Smith bleven voor mij vragen waar ik nooit een bevestiging voor kreeg.

Maar is dat nou niet tegenstrijdig? Aan de ene kant wordt geleerd dat het de plicht is van de ouders om de kinderen in de leer van de kerk op te voeden en zorgen dat ze iedere week naar de kerk gaan.

L en V 68 : En voorts, voor zoverre ouders en kinderen hebben en hun niet de leer van bekering en geloof in Christus, de Zoon van de levende God, leren begrijpen, en van de doop en de gave van de Heilige Geest door handoplegging wanneer zij acht jaar oud zijn, dan zal de zonde op het hoofd van de ouders rusten. Want dat zal een wet zijn voor de inwoners van Zion, of in al haar georganiseerde ringen. En hun kinderen zullen worden gedoopt tot vergeving van hun zonden wanneer zij acht jaar oud zijn, en de handoplegging hebben ontvangen.

Aan de andere kant wordt geleerd dat je niemand mag dwingen, Daar vallen ook je kinderen onder! Maar dan gaat de angst spreken. Als de kinderen niet meer naar de kerk gaan zijn de zonden op het hoofd der ouders. Als ze niet gaan komen ze niet in het hoogste koninkrijk en worden gezinnen gescheiden. Er gemakshalve van uit gaande dat de ouders er zelf wel komen.
Dus doen ouders hun uiterste best om altijd met hun kinderen in de kerk te zijn en alles te doen wat de kerk hen voorschrijft.
Gelukkig worden er altijd gezellige avondjes georganiseerd voor de jeugd en als ze dan het geluk hebben er een leuke partner te vinden komt het wel goed.

Zo was het met mij ook. Ontmoette mijn man, trouwden en leven nu al lang en gelukkig. We leerden goede principes, kregen veel taken enz enz. Actieve leden waren we. Betaalden trouw tienden, hoewel we vaak niet genoeg geld hadden voor
eten en kleding. Maar ja, zo hoorde het.

Maar de vragen bleven er en het antwoord is nooit gekomen.
Ik vond de geboden niet zo moeilijk, geld niet zo belangrijk, maar ik wilde wel weten of ik op het goede spoor zat. Ik hoorde van mensen die bevestiging kregen dat Joseph Smith een waar profeet was en de kerk de enige ware en herstelde kerk.
Huilend lag ik soms op mijn knieën om ook een antwoord uit de hemel te ontvangen, een brandend gevoel of ook een engel. Maar nee, de hemel bleef voor mij in deze zaak gesloten.

Toen mijn moeder nog leefde bleef ik maar trouw volgen, wilde haar niet teleurstellen. Maar toen ze overleden was zag ik haar op een nacht. Was het een droom? Was het een visioen? Ik zag haar zo duidelijk. Ik vroeg haar: “is het goed daar?” Ze knikte en zei:
“Ja, dat wel, maar……” Ze schudde zachtjes haar hoofd heen en weer alsof ze zeggen wou, “Maar het is wel heel anders dan ik me voorgesteld had.”

Ik had altijd wel over religie en esoterie gelezen. Had ook altijd wel het standpunt dat andere kerken waarde hadden. Jij volgt jouw weg en ik de mijne. Wat het meest geschikt is voor je. Net als een opleiding.

Toen nam ik weer de bijbel en wilde meer weten. Ik zag op een rommelmarkt het boek “In het voetspoor van Jezus”. Ik hoopte daar uitleg te vinden voor dingen die ik niet snapte. In de kerk leerde je over Constantijn de Grote die de Christelijke kerk voorrang gaf boven het heidense enz. Nu ging ik dat allemaal lezen.

Ik schrok. De evangeliën waren niet geschreven door ooggetuigen. Veel brieven die aan Paulus waren toegeschreven waren niet van Paulus hand. Er was bijna niets door ooggetuigen geschreven! Er waren heel veel tegenstrijdigheden, veel dingen door mensen weer veranderd, enz enz.

Toen ging ik geschiedenis lezen en viel van de ene verbazing in de andere.
Dat Jezus, zonder tussenkomst van een man zou zijn verwekt komt uit de Katholieke leer en stamt pas uit 325, vastgesteld tijdens het concilie van Nicea.
De eerste Christenen hadden geen kerstfeest. Zelfs het geboorte jaar klopte niet. De dag 25 december was afkomstig van Mithras en trouwens niet alleen de datum.

De eerste Christenen hadden zelfs geen kerkgebouwen. Ze kwamen in de open lucht bij elkaar of in kleine groepjes bij mensen thuis. Gebouwen kwamen er pas in de tweede eeuw.

Zo was er heel veel. Dat stoorde me. Als het een herstelde kerk moest zijn, moet je niet voortborduren op Katholieke mythen, maar helder standpunt innemen.

Het meervoudig huwelijk was altijd al een doorn in mijn oog.
De man moet aan de eerste vrouw toestemming vragen om haar vervolgens met vernietiging te dreigen als ze het niet wilde.

Een aantal jaar geleden gingen mijn man, Henk, en ik op vakantie in Zuid Frankrijk, naar het zogenaamde Katharengebied. Wij waren onder de indruk van de ruïnes van de burchten van de Tempeliers en de geschiedenis van de streek. Zo kwamen we bij de Burcht Montsegúr. Het was een moeilijk pad naar boven. Henk en ik klommen maar halverwege haakte ik af en ging bloemen zoeken. Niet om te plukken, maar om te kijken. Ik vond een paar mooie orchideeën. Aan één kant van het gedenkteken voor de Katharen ligt een veld met allemaal Margrieten. Heel mooi.
Daar stond ik een tijdje in gedachten, toen er een vrouw bij me kwam staan. Ze genoot ook van de bloemen. Ik nam haar mee naar de orchideeën. Ze vertelde dat ze diacones was bij de Katharen.

Ze vertelde dat dit het veld was waar een paar honderd Katharen levend waren verbrand.Ze hadden van de Katholieke kerk een ultimatum gekregen. Of hun geloof afzweren of de brandstapel. Ze kozen voor het laatste. Zingend kwamen ze de berg af en sprongen zelf de vlammen in. Zo ging het op veel plaatsen. Het geloof werd volkomen uitgeroeid. Wat bezielde deze mensen? Wat was hun geloof?
De vrouw vertelde dat het Katharisme weer begonnen was en veel aanhang kreeg.
Maar wat geloofden ze? Toen Henk de berg af kwam, was ook hij onder de indruk. Er ging toch wel een speciale sfeer van het hele gebied uit.

In Rennes les Chateau, een ander Frans dorpje, kochten we het boek Katharen in Europa van Yves Van Buyten en Willy Vanderzeypen. Het was in het Nederlands. Wat we daar lazen was mooi, hoewel we het niet met alles eens waren. Maar er waren dingen die ons zeer aanspraken.

Bij de vroegere Katharen was er geen autoriteit. Iedere week werd er met dobbelstenen gegooid en naar aanleiding daarvan werd iemand voor die week bisschop, of bracht een les, of wat er ook voor taken waren.
Vreemd? Lees handelingen maar eens. Met de verkiezing van een nieuwe apostel ging het net zo. Alleen… bij de Katharen telden de vrouwen ook mee, stonden op gelijke voet met de mannen.

Zij waren voorbeeldige burgers en liefdevol. Voordat de kruistocht tegen hen begon had de Katholieke kerk al monniken gestuurd om de afvalligen terug naar de schoot der moederkerk te brengen. Maar…. de monniken kwamen niet meer terug. Velen vonden hier als Kathaar hun plek.

Het vreemde was dat in 1949 in Egypte in Nag Hammadi geschriften waren gevonden die zogenaamd Gnostisch waren. Zo rond de derde eeuw verbood de Katholieke kerk deze boeken. Alleen de vastgestelde Canon mocht blijven.
Veel van wat er in deze oude boeken stond was hetzelfde dat de Katharen geloofden. Had dat geloof de tijd dan toch doorstaan? Daar werd echter snel een eind aangemaakt. In 1321 werd Guillaume Bélibaste als laatste Kathaar levend verbrand.

Maar die gnossis, kennis van binnenuit is wat mij erg aanspreekt. En is dat ook niet wat de Kerk zegt? Lees Moroni 10 : 4 maar.
En wanneer gij deze dingen ontvangt, spoor ik u aan God, de eeuwige Vader, in de naam van Christus te vragen of deze dingen niet waar zijn; en indien gij vraagt met een oprecht hart, met een eerlijke bedoeling en met geloof in Christus, zal Hij de waarheid ervan aan u openbaren door de macht van de Heilige Geest.

Ik heb niet het antwoord ontvangen wat de Kerk graag zou willen, dus misschien is dat juist mijn antwoord. Geen dogma, geen autoriteit, maar gewoon je eigen weg gaan en vertrouwen op God zonder tussenkomst van andere mensen of kerken.
Als dit gnossis is, dan maar gnossis. Ik voel me er prettig bij.

Mormoons Forum

Via 'Mormoons Forum' (klik op bovenstaande hyperlink) kunt u op dit artikel reageren. Email de MVG redaktie met uw opmerkingen en reacties, en we zullen uw bericht dan binnen 24 uur aan deze pagina toevoegen!

Pad naar het Tempellierskasteel

Montsegur

Montsegur Katharengedenkteken

Montsegur Katharengedenkteken

Lees ook andere bijdragen van Annette van Grondelle op deze site.