De Doos van Pandora

door George Tuffin

nummer 6 - juni 2011

Met enige vertraging startte ik aan de filmrubriek voor juni 2011. Ging ik nieuwe films bespreken of totaal iets anders doen? Nudge - nudge, wink – wink ! Het bleef echter onopgelost en daarom startte ik met een oud zeer om daarna bij de nieuwste film te belanden.

De maand juni was voor mijn vader een belangrijke maand
Op 3 juni 2011 verjaarde mijn vader. Maar hij stierf reeds in 2003 aan een acute hartaanval. Dus kon ik niet echt een verjaardagstaart naar hem brengen. De poort naar de geestenwereld wist ik niet liggen. Ook had men daar mij geen uitnodiging gestuurd voor het fraaie verjaardagsfeest dat men daar hield voor sergeant Victor Tuffin. Natuurlijk weten we niet echt hoe ze daar feest vieren. De zwaartekracht heeft daar een andere dichtheid en het tijdsbesef gaat daar verloren. Maar de echte details ontgaan mij.

D-day herbezocht
Daarop stappen we dadelijk over naar 6 juni 2011. Dat was de herdenkingsdag van de bekende “D-Day”. 6 juni 1944. De Geallieerden bestormden toen de Normandische kust en dat werd het begin van een grote actie om de Nazi’s uit Europa te verjagen. Mijn vader was toen een Brits soldaat en maakte deel uit van de RASC, een bekende transporteenheid van het Britse Leger die nu niet meer bestaat wegens de reorganisatie van het Britse Leger. Die beruchte dag diende de RASC de Canadese troepen te ondersteunen. De RASC rakkers vochten echter niet mee, maar moesten wel allerlei vervoeropdrachten uit voeren om de stoottroepen tijdens de gevechten te bevoorraden. Vic was in het Leger opgeleid als chauffeur, mechanicus voor zware wagens en hij bestuurde tijden “de langste dag” een DUKW. Dat was een amfibievoertuig dan kon varen als een kleine boot en rijden als een kleine camion. Bij het klaarstaande cargoschip werd dan een lading goederen opgepikt en men vaarde daarna naar de kust. De landing werd dan op een aangewezen punt gedropt om de oprukkende soldaten achter de linies te bevoorraden. Daarna moesten de mannen van de RASC terug naar het strand en de zee in om een volgende lading op te pikken. Vader heeft dus heel die bloedige “zesde juni” heen en weer moeten rijden en varen om voedsel, kledij, EHBO, obussen en munitie naar de oprukkende troepen te brengen.

Verknoeide oorlogsfilms ?
Vic hield er niet van om over de oorlog te praten. Maar af en toe kwam er eens woordje los. Meestal rond de zesde juni en toen men de bekende oorlogsfilm “The Longest Day” vertoonde was hij in zijn sas. De film van 1962 was van verschillende regisseurs waaronder Darryl F. Zanuck. Deze epos was gebaseerd op de bestseller van Cornelius Ryan van 1959. Onder druk van vader was heel het gezin er met de kippen bij. Niet dat we tegen stribbelden. We waren er ook op uit.
Een heel stel bekende acteurs (Jeffrey Hunter, Robert Mitchum, John Wayne, Richard Todd, Sean Connery, Henry Fonda en Richard Burton) en populaire zangers (Paul Anka en Fabian Forte) werkte aan dit project mee. Zo stonden we mee aan te schuiven aan de ingang van cinema Rubens. Vic had veel goeds over de film gehoord en zijn verwachtingen stonden gespannen. De film werd toen in de modernste en grootste bioscoopzaal van de stad vertoond. Het was ook één van de eerste films waar er de Duitse soldat Duits spraken en de Fransen Frans en de Amerikanen, Britten en Canadezen Engels spraken. Een aantal veteranen die D-day hadden overleefd hadden, speelden mee als figuranten en een aantal werkten mee achter de schermen van het geheel. Maar na de lange film ging hij teleurgesteld naar huis. De film (de fictie?) had zijn verwachtingen en zijn werkelijkheid niet kunnen evenaren of achterhalen. Er waren twee scènes in de film die zijn waardering kregen. De landing van de Britse commando’s die een aantal cruciale bruggen uit de handen van de Nazi’s moesten nemen en deze dienden vrij te houden totdat er versterking kwam. Zo konden de voetsoldaten en de tanks veilig verder oprukken. Dan kregen de Franse commando’s ook een pluim – zij moesten een zwaar bewapend stadje innemen en de straatgevechten met de Duitsers was ontzettend hard.

Jaren later kregen we de zeer realistische oorlogsfilm “Saving private Ryan” op ons bord gegooid. De critici vertelden ons dat de eerste 20 minuten van de landing van de Amerikaanse troepen de werkelijkheid benaderde. Ik ging met mijn moeder en zus kijken en inderdaad het was een echt bloedbad. We kregen vader echter niet mee. Hij verzette zich totaal. Hij reed ons wel tot bij de cinemazaal om ons af te zetten. Maar dat was ook alles. Mijn laatste oproep om mee te komen kijken liep op niets uit.
Waarom niet zou je kunnen zeggen?

Ten eerste ging het weer over de heldendaden van de Amerikanen. Die schijnbaar WO2 alleen hadden opgelost. In de meeste films klaarde zij de klus. De Franse, Canadese en Britse soldaten die er hun bloed hadden laten vloeien hadden daar schijnbaar niet gevochten. Maar met “The Longest Day” was dat niet waar.

Ten tweede - misschien was hij het ophemelen van oorlogsdaden wat beu. Een Brit bekeek dat vrij eenvoudig. Je hoorde nu eenmaal je plicht voor het vaderland te doen en dat was dat. Meer was er niet aan. Daarom deed hij niet mee die heldenverering die de Amerikanen op gestart hadden. Vic was wat verbitterd. Hij was ook “The British Legion” club verlaten omdat daar alles nog volgens het oude patroon werd georganiseerd. De oud-strijders hadden wederom opgedeeld in de hogere officieren, de lagere officieren en de soldaten.

Hij vroeg zich af - wie de oorlog eigenlijk had gewonnen? Niet de Britten, noch de Fransen en schijnbaar ook niet de Amerikanen. In die tijd zeiden ze dat Duitsland de oorlog had gewonnen omdat het land via de Amerikanen dadelijk heropgebouwd en gerestaureerd werd. Daar lag het hart van de Europese staalindustrie en het bankwezen.

Vader had een stel medailles gekregen en die lagen toch maar in een doos stof te verzamelen. Hij had er vele “maten”achtergelaten. In het Engels is het “mates” - vrienden die verdwenen op het strand of in het water. Later toen de Franse stad “Caen” viel konden de Geallieerden pas goed optrekken. Zo reisde mijn vader met zijn camions door Frankrijk richting België en natuurlijk was hij daar toen Brussel en Antwerpen bevrijdt werden. meegemaakt.

“To Hell and Back” was ook zo’n film. Het levensverhaal van Audrey Murphy de meest gedecoreerde soldaat van het Amerikaans Leger. Hij zou na de oorlog in Westerns gaan acteren. B-films waar hij de grote held speelde, vlug met de Colt, handig met zijn vuisten en hij scoorde op het einde altijd goed bij de dames. Audrey Murphy was niet heel groot van postuur en stond misschien op een zeepkist als hij tegenover een andere acteur stond te acteren.

TV - nieuwe tijden en nieuwe benaderingen
Voor de buis hadden we “Bands of Brothers” over een bekende Airborne groep, wat bij ons commando’s zouden zijn, die bij alle grote veldslagen van WOII aanwezig waren. Je volgt de jonge rekruten van hun paraopleiding tot hun eerste vuurdoop, de dagen na D-day, gevechten in Frankrijk, een bezoek aan bevrij Parijs, de tegenslag in Nederland, de hel van Bastogne en de trek naar Duitsland. De bevrijding van de overlevenden van de concentratiekampen en het betreden van het Arendsnest of Hitler’s buitenverblijf. Ik ben benieuwd wat het tweede luik ons gaat brengen? We krijgen “The Pacific” serie op het kleine scherm binnen enkele dagen. De kenners zullen de serie lisschien al gekocht en bekeken hebben voordat een TV maatschappij ze aankocht. Na vernieling van de marinebasis van Pearl Harbor en het Tora! Tora! Van de Jappen gingen de Amerikanen niet stil blijven zitten en duiken de Tweede Oorlog in op twee fronten. We zullen zien hoe de Mariniers in de Stille Zuidzee terecht komen om de Jappen terug te drijven naar Japan.

Goede oude Clint
We hebben de filmversie van Clint Eastwood over de bloedige landing en de veldslag om het eiland van Iwo Jima (2006). Dat was gebaseerd op “The Flags of Our fathers” een boek van James Bradley en Ron Powers.

De film draaie ook rond de zes soldaten die op het standbeeld staan en de “de Stars and Stripes” hijsen op het eiland na de gevechten. Gelukkig leek de prent helemaal niet op de eenzijdige film met John Wayne die “The sands of Iwo Jima” heette.

Clint Eastwood zorgde echter voor een tweeluik met de versie van de Amerikanen (The Battle for Iwo Jima) die naar de Jappen zochten en hen bijna niet vonden omdat ze zo goed ingegraven waren. Dan is er het tweede deel een versie door de ogen van de Japanners (Letters from Iwo Jima) die totaal anders tegen de oorlog aankeken dan de Amerikanen. Er was de aanbidding van de Keizer als een goddelijk wezen, het was een eer om voor hem te mogen sterven en daarom vochten ze ook tot het bittere einde. Alhoewel er hier en daar scheurtjes kwamen in de Japanse erecode toen de Jappen in de strijd ontdekten dat er meer en meer van hun broeders kanonnenvoer werden. De zwarte filmmaker Spike Lee protesteerde omdat er geen enkele zwarte soldaat in de film vertoond werd. Maar hij had niet goed opgelet. Er waren er wel enkele die in de film opdoken. Lee wou maar onderstrepen dat de Amerikanen in de jaren stillekes in oorlogstijd aan discriminatie deden. Meestal werden de zwarten in één regiment of groep samen gezet om te gaan vechten. Maar dat was oud nieuws en Clint zei dat Lee zijn mond moest houden. Clint was geen racist hij volgde de geschiedenis op de voet.

Nieuwe films en er is steeds hoop

Op het moment zijn er een aantal nieuwe films die goed scoren in de Belgische zalen:

Pirates of the Caribean – deel 4 – mantel- en degenfilm - de piraten zijn terug, minus 2 hoofdrolspelers, maar Penelope Cruz maakt alles goed.

Fast Five – bekend vervolg - over bankovervallers en snelle wagens

Rio – the movie – for the kids – een papegaai en andere grappige vreemde vogels.

The Tree of Life – drama - Ooit van 2001 gehoord? De ruimte saga van Stanley Kubrick en Arthur C. Clarke. Wel deze film doet hetzelfde. Maar zonder de ruimtevaart erbij te betrekken en mondt uit in een familiedrama waar de vader zijn kinderen streng opvoedt..

X-men: First Class – actie - alle Marvel fans zitten op de eerste rij om de voorgeschiedenis van de X-Men uit te pluizen.

Get Low – drama – over een oude man die de schrik is van het dorp en zijn testament gaat opstellen.

Gianni e le Donne – drama - over een oude man die naar jongere meisjes kijkt en graag terug jonger wilt worden om wat bijval te krijgen onder de meisje dat hem als grootvader aanspreekt.

Water for Elephants – drama - een circusfilm met de nodige spanningen als een jongeman verliefd wordt op de vrouw van de circusbaas.

Thor – SF en actie - weer wat Marvel gedoe – ik besprak deze film in de vorige filmkritiek

Source Code – SF film met wat detectivewerk en hoe we de quantum theorie en de traagheid van onze hersenen kunnen gebruiken om een dubbele bomaanslag te verijdelen.

Le Gamin au vèlo – drama - de Waalse broertjes d’Ardenne scoren weer goed en deze keer speelt er mooie dame in mee die de getraumatiseerde jongen zal trachten op te vangen.

THE END – FILMRUBRIEK – JUNI 2011.

lees meer bijdragen van George Tuffin