De Doos van Pandora

door George Tuffin

nummer 4- april 2011

In 1933 verscheen er een SF roman “When worlds collide” en deze roman werd in 1951 onder regie van Rudolph Maté tot een langspeelfilm gemaakt. Hier ging het over twee planeten die uit hun baan zijn geslagen en ons zonnestelsel binnen schieten en de Aarde zullen verpulveren. Verschillende organisaties bouwen daarom een aantal reddende ruimtetuigen. Die als een vliegende Arken een aantal aardbewoners zullen vervoeren om de verwoesting van de Aarde en het menselijk ras te ontlopen. George Pal zorgde voor de speciale effecten. Zo wordt o.a. New York door een vloedgolf onder water gezet en zag men de passagiersschepen langs de wolkenkrabbers heen dobberen.

“A Hard Rain Is Gonna Fall”. (Bob Dylan – 1962 – Columbia Records)
Dit is een bekend protestsong van “good old Bob”, een antiatoomoorlog song en het Is gebaseerd op een ander lied waar de moeder aan haar zoon vraagt waar hij geweest is en wat hij gedaan heeft. Zo komt zij tot de conclusie dat hij vergiftigd is geworden of besmet is door radioactieve regen.

De zware aardbeving en de daaraan verbonden vloedgolf in Japan waren voer voor de reporters bij uitstek. De dagen en weken na de aardbeving kon je alles volgen op buitenlandse en binnenlandse kranten en TV zenders. Kortom de media stonden er vol van. De kerkreactors lekten als een zeef. Onze HLD zendelingen werden door de Japanse Zending uit het radioactieve zendingsveld weggetrokken en naar veilige oorden gebracht. De zwartdenkers onder ons veronderstellen dat het een tweede Tsjernobyl (1986) gaat worden en dat we beton en zand zullen moeten gebruiken om de reactors dicht te smijten en te blussen. Intussen werd er aan de Westkust van de Verenigde Staten “radioactieve regen” genoteerd. Maar die schijnt niet gevaarlijk te zijn voor de zwemmers, surfers en de gewone bewoners (??).

Godzilla - Japanse en andere groen oplichtende B films
De eerste Godzillafilm kwam van Tomoyuki Tanaka, een producer van het Toho Film bedrijf. Zijn geplande oorlogsfilm werd geschrapt en zo moest hij vlug iets anders op het witte doek smijten. Tijdens een vliegreis van Jakarta naar Tokio kwam hij op het idee voor een film over een enorm radioactief monster. Zo was er al Amerikaanse film geweest, die “The Beast from 20,000 Fathoms” heette. Die was losjes op het verhaal van King Kong (1953) gebaseerd. Daarom maakte Tanaka van Godzilla een dinosaurus die na WOII werd gewekt door atoombomproeven in de buurt van Oto Island. Door de straling muteerde het oorspronkelijke dier tot een bijna onverwoestbaar monster dat Tokio aanvalt. Door het succes van de film werden er verschillende vervolgen gemaakt en Godzilla veranderde regelmatig van uiterlijk in de loop der jaren.

Het monster was een “protest” tegen de atoom- en waterstofbom. Natuurlijk moesten de Amerikanen ook hun monster op de markt brengen en dat gebeurde via het bedrijf UPA in 1960. Het werd een samengaan met de Toho studio’s. De Godzilla films werden in Amerika op de TV circuit vertoond. Deze films hielden stand tot en met 1970. Godzilla verkreeg al vlug een cultusstatus. Tussen 1954 en 2004 werden er 28 Godzilla-films gemaakt. In 1998 werd de bekendste “Godzilla” uitgebracht. Natuurlijk werden er ook strips, boeken en computerspellen van het monster de markt ingegooid en het onbestaande monster kreeg op zijn 50 jarig bestaan ook zijn ster op de Hollywood Walk of Fame. De naam Godzilla werd oorspronkelijk “Gojira”. Het is, Gojira een combinatie gorira (gorilla) en kujira (walvis) en was naar het schijnt de bijnaam van een bijzonder forse medewerker in de Toho Studio. De filmreeks was afgestemd voor de opgroeiende jeugd. Maar in België kwamen veel van die monsterfilms in de “kinderen niet toegelaten” censuur terecht. Je moest 16 jaar oud zijn om ze te mogen zien.

Gorgo
In 1961 brachten de Britten hun versie van een gelijkaardig monster uit. De film heette: “Gorgo” en het was in feite het verhaal van een kleine dinosaurus die in Londen opduikt en zijn weg kwijt is. Gelukkig komt zijn moeder hem redden. Alleen is zijn moeder vier keer groter dan het kleintje en samen walsen ze Londen plat om dan tevreden naar de diepte van de zee terug te keren.

RADIOACTIEF AFVAL
Het gevaar van de bom en de daar aan verbonden radioactieve straling werd al schering en inslag bij vele van de B - movies.

Een gezin dat gaat kamperen (Ray Milland, Jean Hagen, Frankie Avalon en Joan Freeman) kunnen in “Panic in the year zero” (1962 – AIP) juist uit Los Angeles ontsnappen wanneer een A-bom de stad verpulverd. Het is geen hoogvlieger als film.
Maar we zitten in het midden van de derde WO en de nodige koude oorlog scenario’s grijpen ons naar de keel. Er wordt geplunderd, er is geen jaarvoorraad voorradig, men zoekt naar water, voedsel en een veilige haven. Hier in de vorm van een grot. Ook zullen de vluchtende mensen elkaar niet meer gaan vertrouwen en dat is het kat en muis spel in deze prent.

Natuurlijk kan ik niet alle “cold war monster movies” van de fifties en de sixties gaan op sommen. Het betere werk is dan weer “Fail-Safe” van 1964, met Henry Ford als de president van de VS. In dat zelfde jaar volgt de grappige “Dr. Strangelove: or, How I Learned to Stop Worrying and Love the Bomb.” Van Stanley Kubrick.
Om af te sluiten zijn er dan de prenten die het gebruik van kernenergie aanklagen en de rampen in kerncentrales met de vinger wijzen:
“The China Syndrome” van 1979, met Jane Fonda, Jack Lemmon en Michael Douglas.
Ook is er “Silkwood” uit 1983 met Meryl Streep, Cher en Kurt Russell.

Natuurlijk mogen we de denkbeeldige kerncentrale van “Springfield” niet vergeten op te noemen. Ze lijkt een beetje op die van ons in Doel (bij Antwerpen). In Springfield is vader Omer van “the Simpsons” nog steeds aan het werk als modale kerntechnicus. De groene oplichtende kernstaafjes vliegen daar door de lucht. Omer gaat wat overmoedig te werk met deze gevaarlijke substantie.

Pas op dat je niet besmet geraakt tijdens het kijken naar deze knotsgekke serie. Maar vergeet het niet ! Wees alert en luister naar de radioberichten! Leg je jodiumpillen, die je gratis van de Staat hebt gekregen, maar klaar ! Zijn het de sirenes en de noodsignalen van de kerncentrale van Doel die me uit mijn bed zetten? Zou ik daar nog wel in de buurt gaan joggen? Ik zal voor alle zekerheid mijn zonnebril maar opzetten - wanneer ik binnen de 20 km zone arriveer !

lees meer bijdragen van George Tuffin