Een filmrubriek door George Tuffin

(ga naar de index-pagina voor eerdere edities van deze filmrubriek)

THE TECHNICOLOR TIME MACHINE (rubriek – april 2008)

De doos van Pandora - deel 7
Films uit de oude en nieuwe dozen die u in de ban van de HLD brengen

Opgepakt door een kleine westerstorm, een winderige maartse bui en terug op krachten komend na een kortstondige chirurgische ingreep besloot ik naar onze historische “roots” terug te keren via het lichtspel op het witte doek. Wij - HLD - verschijnen al eens te pas en onpas in een banale film. We bezoeken ongevraagd en meestal op de verkeerde manier de kleine doos in de huiskamer van vele kijkgrage Belgen en Nederlanders. De filmwereld laat dan een paar gek ogende mormonen op het grote publiek los. We zijn soms redelijk naïef of uiterst vroom. Als FBI agent zijn we dan weer zeer zakelijk ingesteld en niet echt dol op avontuurlijke escapades. Dan zijn we weer fundamentalistisch, moorddadig, uiterst fanatiek en soms zelfs ongehoord grappig zoals de twee boefjes in “Ocean 11”. Wat het ook moge wezen, mormonen hebben steeds tijden van vervolging gekend, al vanaf de moord op broeder Joseph tot en met nu zijn er aanslagen, woordenwisselingen, politieke kuiperijen, plaatselijke misverstanden, interne afrekeningen en smetcampagnes geweest om het mormonisme af te breken. Natuurlijk zijn er hier en daar door ons ook historische fouten gemaakt, niet door de Kerk als een geheel, maar wel op persoonlijk gebied. In het nauw gedrongen werden er soms verkeerde acties gepland en daden opgezet die ons als een groep rode oortjes bezorgde en onze neus deed bloeden. Was het niet de polygamie dan was het onze kortzichtigheid die eigen was aan een verouderde gesloten gemeenschap. We moesten de sprong naar de 20e eeuw nog verwezenlijken. Daarom ga ik onze fouten niet uit de weg. Daar is al genoeg over geschreven o.a. in verband met het “Mountain Meadow Massacre” en de daar aanverwante film “September Dawn”. Er zijn altijd bepaalde personen en organisaties geweest die er baat bij hadden om via literatuur, eigentijds beeldmateriaal en de media de Kerk de das om te doen. Het is hen echter niet gelukt om de groei van de Kerk te stuiten. Ook zijn de lastercampagnes niet altijd even hevig of uitgesproken geweest. Bij het einde van de negentiende eeuw slaagden scenaristen en regisseurs er in om “namaakmormonen” in het medium film te verwerken. We kwamen er niet zonder kleerscheuren van af!

Is het Godzilla, Frankenstein of Dracula? Neen, het is een Mormoon op uw scherm. Aaaaaghhh !!!!!

In de films van 1900 tot en met 1930 werden we meestal vrij negatief afgebeeld. Reeds van 1890 volgen de films de thema’s van de Britse en Amerikaanse romanschrijvers van die tijd. In 1905 verscheen “A trip to Salt Lake City” van Thomas Edison. Geen sinistere prent maar een vrij grappig niemendalletje. Waar men de problemen behandelt van een polygame mormoonse echtgenoot en vader die al zijn kinderen water tracht te geven op een Pullman treinwagen gedurende een rit naar Salt Lake City. Als eerste western krijgen we “A Mormon Maid” (Lasky-Paramount 1917) waar de Danieten schrikwekkend als de nachtrijders van de Ku Klux Klan over de scène stormen. Winifred Graham schreef een anti-mormoonse roman en deze werd verfilmd als “The Love story of a Mormon” (London 1911). Iets later verschijnt “Trapped by Mormons” (Pyramid, 1922) over zendelingen die als vampiers Engeland belagen en Britse vrouwen komen stelen. Noteer hier dat WO I pas voorbij was en er hunkerende weduwen in overschot waren die in handen zouden vallen van deze snode Ouderlingen. Westernauteur Zane Grey kwam aan zijn trekken met de verfilming van zijn “Riders of the Purple Sage (Fox 1918). Alhoewel de Kerk er zich openbaar tegen verzette werd het heruitgebracht in 1921. In 1913 verscheen er een positieve noot met documentaire “One hundred years of Mormonism (Utah Moving Pictures Co). Van 1914 tot en met 1945 werden er ongeveer 30 anti-mormoonse films vrijgegeven. De Kerk werkte mee aan de verwezenlijking van de film “Brigham Young” in 1939/40. President Hebert Grant noemde het een gedeeltelijk succes. Deze keer waren de HLD geen negatieve stereotiepen, maar mensen die vervolgd werden om hun geloof en pioniers die naar het Westen trokken. Deze keer zeker geen vrouwendieven.

Na 1940 werd de mormoonse cultuur meermaals in bekende films opgemerkt. Maar al vlug op een grappige manier verwijzend naar onze veelwijverij:

- Wagon Master (RKO, 1950),
- Paint your wagon (Paramount, 1969) met Clint Eastwood en Lee Marvin,
- de Italiaanse westerns They call me Trinity en Trinity is still my name
- The Duchess and the Dirtwater Fox (Fox, 1976) en
- de remake van “Brigham Young (Sunset films, 1977).

Natuurlijk kan ik niet alle films belichten en daarom blijf ik bij één prent even uitrusten:

The Avenging Angel
Hoog op mijn lijst prijkt deze Wrekende Engel van 1995, een TV prent (TNT productie) die in onze streken wel op DVD te verkrijgen is en in België op VTM of VT4 vertoond werd. Een rasechte western vol actie en geweld naar een boek van Gary Stewart en de regie is van Craig R. Baxley. Historische fictie dus en Tom Berrenger (Sniper) is de held van het verhaal. Hij speelt Miles Utley, de zogenaamde wrekende engel en de bodyguard van de profeet. Vermoedelijk is de prent geschoold naar de echte Bill Hickman (Miles Utley in de film), Ephe Hans die samen met Orrin Porter Rockwell de “Danieten” zouden hebben gevormd. Rockwell werd in die tijd een Verwoestende Engel genoemd. We zitten in de oude “Beehive State” en het Amerikaanse leger trekt Utah binnen. De mormonen maken zich klaar voor een guerrillaoorlog. In dit niet te versmaden hoogstandje ruilt Charlton Heston zijn rol als Mozes (uit de 10 Geboden) in voor die van Brigham Young. Hij doet het weer met de nodige flair. Geef hem de keuze, een Boek van Mormon of een Colt en hij zal de sixshooter kiezen. Een Winchester zal hij ook niet weigeren! James Coburn als ouwe rot is van de partij als onze legendarische mormoonse revolverheld “Porter Rockwell” die nieuwe kornuiten rekruteert en de nodige blauwbloezen ombrengt. Zeer pittig wordt hier het nog niet in gebruik zijn van “het Woord van Wijsheid” in de verf gezet. Wat werd er die tijd een stuk afgezopen en gerookt. Onze jonge revolverheld Utley worstelt zich door de interne strijd tussen de Hoge Raad der Ouderlingen en de Profeet. Er is een complot om Brigham Young te vermoorden en de wrekende engel moet dit verhinderen. Hij zal zijn geloof in vraag gaan stellen wanneer hij het kluwen van het complot gaat ontwarren. Keving Tighe speelt op spectaculaire wijze de slechte (waanzinnige) mormoon – Benjamin Rigby. Kortom een best te pruimen film. Hier en daar een vleugje romantiek uit een vreemde hoek, Fay Masterson speelt Miranda Young en duikt onder de lakens met Tom Berrenger. Maar voor de rest vliegt het lood ons om de horen en de traditionele showdown mag niet gemist worden.
In verband met onze wrekende engel lees:
http://en.wikipedia.org/wiki/Porter_Rockwell

Een vraag voor mijn breed publiek
(1) Wie vertelt er mij wat er mogelijk juist was aan het verhaal. Is er ooit spraak geweest van zo’n aanslag, complot - duik eens in het archief van Utah. Wie verlicht mij met een waardig antwoord?
(2) Wie geeft er nog wat films aan die in dit lijstje thuishoren. Zelfs TV films en series mogen er bij. Ik verwijs o.a. naar die moderne serie waar het leven van een polygaam gezin op de voet wordt gevolgd.

Brigham Young (1940)
Een zwart-witte prent en oudere,vergrijsde wat stugge western met de alom bekende Tyrone Power – over het leven van Brigham Young gespeeld door Dean Jagger– als pionier en de prent behandeld de trek naar de Zoutvallei. Werd vroeger al eens op winterdagen op de TV hervertoond. Grappig is dat Vincent Price bekend om zijn horrorfilms in het begin opduikt als Joseph Smith. John Carradine speelt Porter Rockwell. Uit de film nemen we de volgende zinsnede: Officer tells the Mormons they must leave Illinois immediately because the law can't help them. Waarop Brigham Young zegt: The law? What law? The law that let's a pack of scoundrels come in here and hunt us down like wild animals, burn our homes, ruin our crops, arrest our leader on trumped-up charges and then look the other way when a mob breaks in and murders him? If they call that law, let 'em keep it. We don't want any more of it!

Ocean’s Eleven (1960 en 2001)
De oorspronkelijke Ocean's Eleven is een film uit 1960 van regisseur Lewis Milestone, met heel wat grote namen zoals (Ratpack) Frank Sinatra, Dean Martin, Sammy Davis Jr. en Peter Lawford. De remake van 2001 werd geregisseerd door Steven Soderbergh, en de hoofdrollen waren voor George Clooney, Brad Pitt en Matt Damon. In 2004 kwam het vervolg Ocean's Twelve uit, in 2007 kwam de derde film, Ocean's Thirteen, uit. Danny Ocean is net vrijgelaten uit de gevangenis. Meteen al gaat hij het verkeerde pad op, hij verzamelt een groep van 11 professionals om zich heen om een aantal casino's in Las Vegas te beroven. Maar niet alles loopt zoals gepland. Wat is er nu zo bijzonder aan deze prent : de Malloy broeders (Cassey Affleck en Scott Caan), de elektronica experts en dus hoogtechnologische mormoonse boefjes. Schijnbaar hebben we nog slechte mormonen onder ons. Onze Utah gevangenissen zitten er vol van (grapje). Net als die mormoon die het geld van de casino’s komt wit wassen voor de Mafia in de film “Casino” met Robert de Niro en Sharon Stone. Zelfs in Ocean 12 is het zeer grappig wanneer snoodaard Andy Garcia bij de boefjes binnenwandel tijdens een familiefeest en zij niets anders kunnen dan de casino-eigenaar aan hun bisschop voor te stellen die ook op het feest was uitgenodigd en zeker niet wist dat zijn twee schaapjes een dubbel leven leiden en echte “crooks” zijn.

September Dawn (2007)
Moderne en duistere western – over het “Mount Meadow Massacre” – een aanklacht tegen het misplaatst geweld van die tijd tegen outsiders die door mormoons gebied wilden reizen. Ik verwijs naar de rubrieken van andere auteurs op deze MVG website die hier uitgebreid hebben over geschreven.

(2) Films in de grote zalen

Linkeroever
Van Pieter Van Hees met Sien Eggers, Eline Kuppers en Mathias Schoenaerts - Antwerpen stad aan de stroom (de Schelde) en ja ik woont op de Linkeroever. Maar dat betekent niet dat deze romantische horrorprent a la Rosemary Baby mijn buurt onveilig maakt. Een Belgische productie en ze mag er zijn. Eline Kuppers is een topsportsters die bij Mathias Schoenaerts (Bobby) intrekt. Hij woont in een flat op LO waar mysterieuze breuklijnen liggen tussen het aardse en de onderwereld.

Vintage Point
Van Pete Travis met Dennis Quaid, Matthew Fox, Signourney Weaver e.a. – de prent steunt op de 24 hour serie en hype van op TV. Iets voor CIA freaks. Een aanslag op de president van de VS gezien uit acht verschillende invalshoeken. Altijd play en rewind om dan het weer eens te mogen meemaken met andere vertellers. Het begint dan op de zenuwen te werken.

The Darjeeling Limited
Van Wes Anderson met Adrien Brody, Roman Coppola en Anjelica Huston, Een Daneeling Ltd trein boort zich door exotisch Indië met aan boord drie Amerikaanse broers. Ze zijn van elkaar vervreemd en doen hun best om terug maatjes te worden met elkaar. Maar alles loopt anders af dan verwacht.

Horton
Van Jimmy Hayward en Steve Martino. Met de stemmen van Jim Carrey, Steve Carell e.a. – De olifant Horton beleeft gekke (Ice Age) avonturen wanneer hij een stem ontwaart in een voorbij vliegend pluisje. Hij deelt zijn fratsen met een behulpzame muis, een boze kangeroe en een griezelige gier.

Spiderwick Chronicles
Van Mark Waters met Sarah Bolger, Freddie Highmore en Seth Rogen. De film is gebaseerd op een reeks kinderboeken. Hier volgen we een vreemd gezin dat in een huis gaat wonen van een krankzinnige groottante. Zo ontdekken ze een boek over een verborgen toverwereld en de poppen gaan aan dansen. Voor de kids.

10.000 B.C.
Van Roland Emmerich met Steven Straft, Camilla Belle en Omar Shariff e.a.
We hadden er meer van verwacht. We misten Raquel Welch uit de Sixties. De CGI effecten scoren laag en enkel de dieren doen het goed. De mammoeten laten de aarde beven en de sabeltandtijger had iets kunnen worden maar is dan weer een tussendoortje. En waarom er bij de finale de piramides er moeten worden bij gesleurd is ons een mysterie gebleven.

Margot at the Wedding
Van Noah Baumbach, met Jack Black, Ciaran Hinds, Nicole Kidman, Jenifer Jason Leigh, John Turturro e.a. Een psychologisch drama op speed. Het naderende huwelijk van zus Pauline (J.J. Leigh) brengt Margot Zeller (Kidman) een schrijfster uit NYC en haar dochter naar de kuststad Southhampton. Wat een heugelijk weerziens had moeten worden draait op een regelrechte ramp uit.