MvG logo www.mvgcontact.org

En telkens eindigt de wereld

Home


En telkens eindigt de wereld: Apocalyptiek van alle tijden

een hoorcollege door Prof.dr. Wouter van Beek

HOVO Brabant Seniorenacademie
Universiteit van Tilburg

Titel: En telkens eindigt de wereld
Apocalyptiek van alle tijden

Docent: Prof. Dr. Wouter van Beek
Categorie Dagcursus
Thema: Godsdienstwetenschappen
Locatie: Tilburg
Jaar: 2009 - Semester 1 (najaar)

Beschrijving:

"De wereld zoals wij die kennen, zal eindigen op 21 December 2012.”

Dit is het recentste doemscenario dat er nu boven de religieuze markt hangt. Over hoe dat einde er uit
zal zien, lopen de voorspellingen zeer uiteen, alleen de datum wordt niet betwist.

Uiteraard zijn eindtijdverwachtingen niets nieuws, en even evident moet de eerste nog uitkomen. Door de
geschiedenis van de mensheid heen, en in verschillende culturen hebben mensen het einde van de wereld voorspeld.
Wij zijn daar eigenlijk al een beetje aan gewend, maar zo logisch is het toch niet. Immers, de meeste culturen
denken onsterfelijk te zijn: waarom zouden wij ophouden te bestaan als samenleving, en dus als wereld? Wanneer
dus een cultuur gefascineerd wordt door eigen eindigheid, dan is er iets aan de hand, lijkt het. Religies zijn
doorgaans meer bezig met het stoppen van de tijd dan met het aflopen ervan, meer met terugkijken naar het
verleden dan een blik vooruit naar de toekomst. Wanneer dan het wereldeinde heel gewelddadig zou moeten zijn,
en de wereld gaat eindigen in grote rampen en catastrofes, dan wordt de vraag naar het ‘Waarom?’ nog veel duidelijker. Welnu, in vier gebieden en tijden in de wereldgeschiedenis zijn heftige eindtijdverwachtingen sterk opgekomen, en deze zullen we in deze cursus afzetten tegen die religies, zoals de schriftloze, die dit absoluut niet
kennen.

De oudste is het klassieke Midden Oosten, waar de Abrahamreligies (Judaïsme, Christendom, Islam) vandaan
komen; in deze regio, zeker tijdens de eeuwen rond het begin van de jaartelling, zien we een bloei van
apocalyptische literatuur.
De tweede regio is het Noords/Germaanse Europa, waarin de goden zelf tijdelijke wezens waren en de wereld
een uiterste vervaldatum kende, de Godenschemering, met als beroemdste uiting de Edda. De derde is het
klassieke Midden-Amerika, waarin een aantal beschavingen, zoals de Toltec, Aztec en Maya religieus gezien voortdurend op geleende tijd leefden. De laatste is ons eigen tijdsgewricht, waarin verschillende scenario’s met
elkaar concurreren. Wij kennen hier en nu verschillende niet-religieuze doemscenario’s, met het klimaatprobleem
als voornaamste vertegenwoordiger. De Christelijke Apocalyps is nu deel van de fundamentalisering in het
Christendom, vooral in het Amerikaanse ´dispensationalism´, en ziet tegenover zich de 2012 verwachting, die haar wortels vindt in de Maya jaartelling.

Wat beweegt de mens zijn eigen collectieve einde te projecteren en waarom in die tijden en culturen? Dat is de
centrale vraag van deze cursus.


Literatuur: Aanbevolen literatuur: E. Weber, Apocalypses. Prophecies, Cults and Millennial Beliefs throughout the ages.
Pimlico, London 2000. L.G. Jansma & D. Hak (eds.) Maar nog is het einde niet. Chiliastische stromingen en bewegingen bij het aanbreken van een millennium, Amsterdam Spinhuis, 2000.
   
Werkvorm: Hoorcollege

Over de docent: Prof.dr. Wouter van Beek is hoogleraar religieuze antropologie verbonden aan de Universiteit van Tilburg en aan
het Afrika Studiecentrum van de Universiteit Leiden.



bron:http://www.hovobrabant.nl/?nid=1211&oid=4893e048-f77a-4f75-9766-7213674c5db9