Een Vrouw in Ghana

door Tara Babbel Haglund

Tara Babbel Haglund vervulde een zending in Brazilie, studeerde in 1999 af aan het Wellesley College, en keerde onlangs terug uit Ghana waar zij twee jaar woonde met haar man Evan die aan de Amerikaanse Ambassade te Accra verbonden was. Als moeder van twee kinderen onder 3 jaar en met een derde baby op komst, kijkt ze alweer uit naar de volgende standplaats, Slovenie, waar haar gezin een tijdlang zal verblijven.

De profetieen van de heilige profeten ... wat hen tot geloof in de Here brengt en tot bekering, welk geloof en welke bekering voor hen een verandering des harten teweegbrengen. (Helaman 15:7)

Beauty is een toepasselijke naam voor een vrouw, geboren in Nigeria, woonachtig in Ghana, die elke morgen vroeg opstaat om haar kinderen naar school te krijgen en om vervolgens zelf naar haar werk te gaan. Haar man Givern staat echter nog veel vroeger op om water voor z'n gezin te gaan halen. De familie Annan woont in het stadsdeel Osu in de hoofdstad Accra, waar leidingwater alleen tijdens het regenseizoen verkrijgbaar is. In de woonwijk staan openbare waterpompen waar het hele jaar water te krijgen is voor ongeveer 15 eurocent per emmer. Givern gaat meestal om 3.30 uur van huis om niet in de lange rij te hoeven staan die zich om 4.30 uur begint te vormen. Hij loopt een kilometer met een kruiwagen vol plastic jerrycans met water gevuld, de manier waarop mannen water halen (vrouwen dragen de jerrycans op hun hoofd). Beauty's vriendinnen vinden dat ze maar boft om een man te hebben die behulpzaam is bij het water halen; iedereen weet immers dat water halen vrouwenwerk is.

Beauty werd drie jaar geleden samen met haar man en twee oudere kinderen gedoopt, nadat hun 'traditionele' huwelijk door een burgelijk huwelijk werd bekrachtigd. Vrijwel onmiddellijk daarna werd ze als raadgeefster geroepen in het Jongevrouwen-presidium van haar wijk. Twee jaar later werd ze aan haar gezin verzegeld in de Accra-Tempel die op zo'n twee kilometer afstand van hun woning staat. Onlangs werd ze geroepen als Jongevrouwen-presidente in haar wijk met meer dan veertig aktieve jonge vrouwen. Vroeger werkte Beauty als naaister in Nigeria, maar week uit naar het meer vredige en welvarende Ghana om daar werk te gaan zoeken. Uiteindelijk vond ze een baan als receptioniste in het belangrijkste militair hospitaal van Ghana en nog wel op de ( airgeconditioneerde) afdeling voor de 'meer belangrijke' patienten. Het enige nadeel was dat ze haar eerste loonstrookje van overheidswege pas zes maanden na aanvang van haar baan van 50 uur per week ontving... Haar man Givern verdient maandelijks ongeveer 40 Euro als chauffeur voor een zakenman uit India, nauwelijks genoeg om het schoolgeld te kunnen betalen voor hun vier kinderen en een wees die ze in hun gezin opnamen. Beauty's loon, zo'n 60 Euro per maand, gaat naar water, levensmiddelen en huur. De familie Annan woont in een 'gezinswoning' met een slaapkamer, een keuken achter het huis, maar met een toilet binnenshuis.

Beauty was nogal overdonderd toen ze werd geroepen als Jongevrouwen-presidente in haar wijk. Het is een half uur lopen naar het kerkgebouw, vlak in de buurt als ze een taxi neemt (1 Euro) of een mini-busje (0,50 Euro), maar een dergelijke luxe kan het gezin zich niet veroorloven. De extra tijd gemoeid met vergaderingen en de toegenomen verantwoordelijkheden dreigen haar toch al drukke leven te overweldigen. Ze glimlachte en nam zich voor haar best te doen, maar liet de bisschop en anderen eerlijkheidshalve weten dat als e.e.a. niet lukte ze eventueel zou moeten stoppen.

Beauty bloeit op door de aan haar toevertrouwde verantwoordelijkheden. Ze geniet van wijkraadsvergaderingen waar ze wezenlijk kan bijdragen, vooral omdat ze vroeger meer gereserveerd was en aarzelde om haar inzichten met mannen te bespreken. Ze begon zelfvertrouwen en ervaring te ontwikkelen in haar Jongevrouwen-bijeenkomsten en vergaderingen; haar roeping droeg er toe bij dat ze ervaring kreeg in het plannen en ten uitvoer brengen van verantwoordlijkheden. Haar roeping bracht Beauty bepaalde vrijheden die ze niet eerder genoot: de vrijheid zelf beslissingen te nemen en haar best te doen zonder de gebruikelijke maatschappelijke verwachtingen t.o.v. vrouwen. Beauty is geen 'doorsnee'-lid van de Zusters Hulp Vereniging in Ghana, ze genoot beter onderwijs, heeft een betere werkkring, kan lezen en schrijven, en ze heeft een stabiel gezin, en dat is heel wat meer dan de meeste vrouwen in Ghana kunnen zeggen.

Ik was pas een paar keer naar de ZHV in Ghana geweest voordat ik me als vrijwilligster aanbood als leidster van de peuter-oppas. M'n zoontje was bijna anderhalf jaar toen ik van andere zusters hoorde dat de leidster er kinderen sloeg die niet meezongen of meededen. In gedachte zag ik m'n zoon al een afstraffing krijgen en dacht ook aan eventuele lekkernijen van onbekende oorsprong die hij zou kunnen krijgen; genoeg om naar de bisschop te rennen en de week daarop zelf als peuterleidster geroepen te worden, een roeping die ik de rest van m'n tweejarig verblijf wist vast te houden.

Tijdens een van de weinige ZHV lessen die ik bijwoonde, kreeg ik een heel nieuw perspectief om vrouwen in de Ghaneese samenleving te kunnen leren begrijpen. Het was een standaardles over het onderwerp "vergeving", met nauwelijks enige inbreng van de 45 aanwezige zusters. De lerares was een aantrekkelijke, gearticuleerde en intelligente jonge vrouw die de les klaarblijkelijk goed had voorbereid. Ze eindigde met de opmerking hoe belangrijk het is om zonde te vergeten nadat ze is vergeven. Een gerimpelde oudere vrouw in de laatste rij stak haar hand op en vroeg: "Hoe kan ik nou vergeten als hij lidtekens over m'n hele lichaam achterlaat?" De goedgeklede ZHV-presidente die het beter had dan de anderen, stond op en beaamde: "Ja, ik zie die lidtekens elke dag; hoe kan ik zoiets vreselijks nu vergeten?" Ze tilde haar bloes op en liet de sporen van huiselijk geweld zien. En eendrachtig voegden andere vrouwen in het klaslokaal er aan toe: "Ja, en wij ook!", en trokken hun rokken op en hun bloezen omhoog om hun lidtekens te laten zien waarvan sommige nog vers waren... Daar zat ik dan, stil en geschokt, te luisteren naar al die vrouwen die allemaal tegelijk praatten over degenen die hen mishandelden; hun echtgenoten, vrienden, vaders, broers. Het lukte de lerares niet meer om de les rustig af te ronden. Ze moest haar stem verheffen om tot slot duidelijk te maken dat we toch echt hard aan vergeving moesten werken, moesten bidden om te kunnen vergeten. Ze ging zitten en als slotlied zongen we: "Elk ziet schoonheid in het rond, als er liefde heerst".

In de gang zat de Jongevrouwen-presidente stilletjes te huilen nadat ze zich weer eens realiseerde dat ook sommige jongevrouwen lidtekens op het lichaam droegen. En in een ander lokaal zong het jeugdwerk, vol met bont en blauw geslagen kinderen: "Gezinnen kunnen eeuwig zijn".

Die ervaring in de ZHV bracht me compleet van stuk, en ik vroeg Evelyn, die voor mij kookte en waste, om opheldering. Ze lachte om m'n naiviteit. Ze riep uit: "Iedereen slaat iedereen hier!" Ze vertelde over de vele klappen die ze zelf had opgelopen op school; omdat ze haar huiswerk niet af had, omdat ze te laat kwam (ze moest immers eerst haar drie jongere broertjes helpen zich aan te kleden, te eten geven, en hen naar school brengen, waarbij ze zelf een lastig broertje af en toe met de stok in het gereel moest houden), omdat ze niet naar de kerk was gegaan (ze ging in plaats daarvan naar onze kerk), omdat haar schoenen kapot waren en sandalen naar school droeg (een overtreding van de schoolregels), of omdat ze een fout antwoord op een vraag gaf. De leerkrachten op school hielden altijd een reservestok achter de hand voor het geval hun stok brak bij het afstraffen van leerlingen. Evelyn was maar al te vaak getuige hoe haar vader haar moeder sloeg, en op haar beurt had ze van hen beiden ook heel wat te verduren gehad. Ze was al heel blij dat ze sinds haar terugkeer van haar zending in Lagos, Nigeria, geen afstraffingen meer kreeg.

Beauty, die tevens m'n huisbezoekster was, lachte me ook uit. "Zo gaat dat hier nu eenmaal" was haar reactie. Ook zij was klappen gewend, en zoals iedere Ghanese moeder hield ook zij haar kinderen d.m.v. regelmatige afstraffingen in toom. Ze hield daar echter mee op nadat ze in de kerk leerde dat kinderen pas echt groeien als ze zich veilig en geliefd weten, en haar man sloeg haar niet langer nadat ze lid van de kerk werden. Volgens Beauty kon je in de kerk goed merken in de kerk welke kinderen thuis niet langer werden geslagen: de lastige kinderen!

In een samenleving waar mannen de dienst uitmaken, alle besluiten nemen, en ze de vrouwen (die het meeste werk doen) heel slecht behandelen, is de Kerk van Jezus Christus van de Heiligen der Laatste Dagen een lichtbaken als het om de rechten van de vrouw gaat. In de buurt is men jaloers op vrouwen wiens man een goed lid van de kerk is; hun echtgenoten worden onderwezen dat de vrouw aan hen gelijkwaardig is, en dat zij hun vrouw en kinderen niet moeten slaan, afranselen, schoppen, of op andere manier mogen mishandelen. Ze worden geleerd met hun vrouw te overleggen en samen financiele en andere besluiten te nemen. Overredingskracht, geduld, zachtmoedigheid en nederigheid worden aangeleerd als sleutelen tot goede intermenselijke en gezinsverhoudingen.

Een hele generatie mormoonse vrouwen in Ghana begint te beseffen dat Hemelse Vader hen lief heeft en dat zij hun echtgenoot alleen dan hoeven te gehoorzamen, als deze gehoorzaam is aan God.
"Het Gezin: een Proclamatie aan de Wereld" houdt vrouwen in de kerk in Ghana een gezinsideaal voor dat volkomen anders is dan de realiteit die velen van hen aan de lijve hebben ondervonden. Zowel mannen als vrouwen werken aan de totstandkoming van dat ideaal. Zichtbare, echte veranderingen, zijn te zien in de kwaliteit van de huwelijken onder de leden van de kerk.
Ik lees met heel nieuwe ogen de overpeinzingen van Alma en Samuel over "de overleveringen van hun vaders" en verheug me samen met m'n vriendin Beauty in het feit "Dat daardoor allen, die hiertoe zijn gekomen, onbeweeglijk en standvastig in het geloof zijn, en in hetgeen, waarmede zij zijn vrijgemaakt" (Helaman 15:8).

 

meer over de kerk in Ghana