Niet in Mijn Naam

door Joshua Madson

Op 13 september 2003, maakte Alyssa Peterson (foto rechtsboven) op tragische wijze een einde aan haar leven. Ze was de derde vrouwelijke soldaat die omkwam in Irak sinds de invasie; Alyssa was een diepgelovig Mormoonse die een zending in Nederland had volbracht. Kort na haar zending meldde ze zich vrijwillig voor militaire dienst. I.v.m. haar grote taalgevoel werd ze opgeleid als tolk in het Arabisch, om later zelf aan te bieden naar Irak uitgezonden te worden i.p.v. iemand die dat liever niet wilde.

Tegen diezelfde tijd, ergens in een vergaderkamer in het Pentagon, gaf Donald Rumsfeld, gefrustreerd door een gebrek aan goede informatie van de inlichtingendiensten, de opdracht de zaken "aan te pakken" in Abu Ghraib en Irak. De gevolgen ervan zagen we middels foto- en videomateriaal dat over Abu Ghraib aan het licht kwam. Dat waren de omstandigheden in de tijd waarin Alyssa peterson zich kort voor haar dood bevond, destijds gestationeerd in Tal-Afar, Irak. Het is bekend dat "Peterson bezwaar maakte tegen de ondervragingstechnieken die gebruikt werden tegen gevangenen. Ze weigerde daar aan mee te doen na slechts twee nachtdiensten in de afdeling die "de kooi" werd genoemd.
Woordvoerders van haar legereenheid weigerden de ondervragingstechnieken te beschrijven waartegen Alyssa bezwaar maakte. Volgens zeggen zouden alle bewijsstukken daarover zijn vernietigd."
Na een confrontatie met haar meerderen was men bang dat ze zelfmoord zou plegen en werd ze vervolgens op wachtdienst gezet. Alyssa "vermeed maaltijden te nuttigen met andere leden van het ondervragingsteam en las veel wanneer ze geen andere taken kreeg toegewezen." Kort daarna werd Alyssa dood in een veld aangetroffen met haar geweer naast haar in het gras.

"Als reactie op de zelfmoord werd verklaard dat ze moeite had om haar persoonlijke gevoelens van haar beroepsmatige plichten te scheiden. Dat werd steeds weer aangehaald in de getuigenverklaringen, dat ze bezwaar maakte tegen de verhoortechnieken, zonder dat werd beschreven wat die technieken zoal inhielden."
Wellicht zullen we de onderliggende redenen waarom Alyssa een einde aan haar leven maakte nimmer te weten komen, want van overheidswege heeft men het door haar achtergelaten briefje dat men aantrof nimmer vrijgegeven. Wat we wel weten is dat Alyssa - die 18 maanden van haar leven het Evangelie van Jezus Christus deelde met mensen die zij niet kende maar als kinderen van God beschouwde - daarna in een situatie belandde waarin van haar verlangd werd mensen als objecten te behandelen en ze te martelen. Misschien voelde ze zich als Kayla Williams een collega van haar destijds die een week voor haar dood nog met haar sprak en eveneens protesteerde tegen de technieken die werden gebruikt in Tal-Afar, en verklaarde dat door dergelijke zaken "mijn eigen menselijkheid en die van alle Amerikanen in het gedrang kwam. Het was heel moeilijk en tot op de dag van vandaag kan ik mezelf niet langer als een wezenlijk goed mens beschouwen en er van opaan kunnen dat ik de juiste keuzes zal maken als het er op aankomt."

Wellicht nog veel ironischer was dat de verhoortechnieken die ze werd geacht toe te passen deels ontworpen werden door twee Mormonen die in CIA-kringen bekend stonden als "de mormoonse mafia". James Mitchell en Bruce Jessen maakten deel uit van een geheime militaire eenheid: SERE genaamd, die amerikaanse troepen trainden in het weerstaan van ondervragingstechnieken door de vijand. Mitchell en Jessen werden uitgekozen om communistische verhoortechnieken te ontmantelen en deze op hun beurt aan CIA-ondervragers te onderwijzen, met inbegrip van het zgn. "waterboarding", uitputtingstechnieken, slaapontzegging e.d.
De gevangenneming van Abu Zubaydah in maart 2002 gaven Mitchell en Jessen een eerste gelegenheid hun "verfijnde" verhoortechnieken uit te proberen.

Zubaydah was er slecht aan toe op het moment van zijn gevangenneming. Hij was niet meer in staat te eten of te drinken, te zitten, zijn stoelgang onder controle te houden, en de FBI begon hem medisch te verzorgen maar hij bezweek desondanks toch nog bijna. Ten tijde van de menselijke behandeling door de FBI bleek hij echter op de hoogte van een detail dat de inlichtingendienst interresseerde: de identiteit van Khaled Sheikh Mohammed. Kort daarna arriveerde het CIA-ondervragingsteam en begon de methodes toe te passen van Mitchell en Jessen.
Ronald Suskind beschreef hoe ze Abu Zubaydah op een "waterboard" vastbonden, hem met de dood bedreigden, hem medicijnen onthielden, hem met lawaai- en lichttechnieken bombardeerden en hem weigerden te laten slapen.
Op een gegeven moment kwam de CIA zelfs met een doodskist om hem levend te begraven. Het kwam dan ook niet als een verrassing dat dr. R. Scott Shumate, het toenmalige hoofd van de afdeling psychologie van het CIA Bureau Terrorismebestrijding, zijn koffers pakte en in walging vertrok nadat hij Mitchell en Jessen's methodes aan het werk had gezien.

Het was onder dergelijke omstandigheden dat Zubaydah "van alles los begon te laten over geplande aanvallen op winkelcentra, banken, supermarkten, waterleidinginstallaties, kerncentrales, flatgebouwen, de Brooklyn Bridge, het Vrijheidsbeeld." Over het hoofd werd gezien dat Zubaydah in feite geestesziek was en niet de sleutelpositie innam die men hem toebedeelde. In het dagboek dat Zubaydah meer dan tien jaar bijhield schreef hij vanuit drie verschillende persoonlijkheden: als jongentje , als jongeman, en als man van middelbare leftijd.
Dan Coleman, de Al-Qaeda kenner en analyst van de FBI zei: "Die kerel is gek, gegarandeerd een gespleten persoonlijkheid" en naar de CIA verwijzend: " Ze wisten natuurlijk allemaal dat hij gek was." Het blad "Newsweek" rapporteerde dat een bepaalde FBI-agent " daarover zo aangedaan was dat hij de CIA-ondervragers met arrestatie bedreigde."

Veelzeggend ook is het getuigenis van John Kiriakou, die op de vraag of hij wettelijke bevoegdheden had voor zijn handelswijze als CIA-ondervrager van Zubaydah antwoordde: "Absoluut zeker. Ik herinner me nadat de President ervoor had getekend, de autoriteiten die gemachtigd waren door zowel de Nationale Veiligheidsraad als het Ministerie van Justitie, daardoor verrast waren."
Zubaydah werd maandenlang ondervraagd en we weten inmiddels dat de videobanden met honderden uren ondervraging in november 2005 vernietigd werden. Bij de zaak Zubaydah was er directe betrokkenheid van hoge overheidsfunctionarissen incl. de President, met barbaarse martelmethoden waarbij waardeloze inlichtingen werden verkregen van een geesteszieke.
Suskind schreef daarover: "De Verenigde Staten martelde een geestelijk gehandicapte om hem vervolgens in het gezicht te schreeuwen en te twijfelen aan alles wat hij uitkraamde."

Spoedig werden dezelfde methodes , die eerst op geheime CIA-lokaties en later in Guantanamo gebruikt werden, ook in Irak toegepast, hetgeen resulteerde in de vreselijke wantoestanden in de Abu Ghraib gevangenis en het was in die tijd dat Alyssa Peterson haar dood tegemoet ging. Ondertussen ontvingen Mitchell en Jessen meer dan 1000 dollar per dag en een onkostenvergoeding - belastingvrij - voor hun werk in het buitenland, en kon Mitchell eindelijk zijn droomhuis in Florida kopen. Een uitspraak van Aldous Huxley: "De mensen die martelen en moorden en leugens vertellen in naam van hun verheven doelen ... zijn nooit de tollenaars en de zondaars. Nee, het zijn de deugdelijke, fatsoenlijke mensen met de allerbeste bedoelingen, het meeste verstand, en de hoogste idealen."

De discussie rond martelpraktijken gaat dikwijls over haar effectiviteit.
Maar als het over martelen gaat moeten we eerst een flinke stap terugzetten. Als we er van uitgaan dat martelen resultaat oplevert, dan moeten we ons afvragen of we niet beter een aanval met kernwapens kunnen doorstaan dan mensenlevens te sparen d.m.v. de meest weerzinwekkende methodes. In hoeverre mogen we mensen martelen en doden voor het geval dat zij informatie hebben die andere mensenlevens zou kunnen redden?

Martelpraktijken werden in het verleden door allerlei duistere groeperingen en overheden toegepast met inbegrip van onze eigen overheid: 'tormenta de toca' (waterbehandeling) tijdens de spaanse Inquisitie om bekentenissen af te dwingen, methodes om iemand slaap te ontzeggen door Stalin gebruikt, 'Verschaerfte Vernehmung' ofwel speciale ondervraging door de Nazi's, en het gebruik van 'waterboarding' door de Khmer Rouge op dissidenten. "Slaapontzegging' door de KGB werd door de voormalige Israelische premier Menachim Begin als volgt omschreven: "In het hoofd van de ondervraagde gevangene wordt het allemaal heel wazig, zijn geest is dodelijk vermoeid, zijn benen kunnen hem nog maar nauwelijks dragen, en hij wil maar een ding: slapen ...
Een ieder die dit gevoel aan den lijve heeft ondervonden weet dat het erger is dan honger of dorst." Een vrijwilliger die deelnam aan een dergelijk waterboarding experiment omschreef het als een volledig verlies van controle en menselijke wil: hij voelde niet zozeer pijn alswel dat "mijn longen leeg waren en water op begonnen te nemen, en ik m'n eigen kinderen zou hebben verraden als ik er daarmee aan had kunnen ontkomen. Ik had geen enkele kans, keuze, of vrije wil meer in me."

Amerikaanse soldaten gebruikten in het verleden een primitieve versie van waterboarding tijdens de filipijns-amerikaanse oorlog: "men laat water over iemands gezicht stromen, in zijn keel en in zijn neus ... totdat de persoon toegeeft of bewusteloos raakt ... zijn lijden is als van iemand die aan het verdrinken is, maar niet kan verdrinken." Het is dezelfde methode die japanse soldaten tegen amerikaanse gevangenen gebruikten in de Tweede Wereldoorlkog waarvoor ze later als oorlogsmisdadigers werden berecht; een japanse soldaat kreeg 15 jaar dwangarbeid.
De methode werd later overgenomen op politiebureaus en in militaire gevangenissen, met name in de zuidelijke staten van de VS.

In 1926 werd in een rechtszaak (Fisher-State) een bekentenis van een moordenaar als niet-ontvankelijk verklaard door het Hogegerechtshof in Mississippi omdat er sprake was van "de waterbehandeling, een martelmethode die bekend was bij gerechtshoven in het land." De uitspraak was gebaseerd op een eerdere rechtszaak (White-State) in Mississippi uit 1922, waar in een moordzaak een zwarte jongeman werd vrijgesproken wiens handen op zijn rug werden vastgebonden en gedwongen werd op z'n rug op de grond te gaan liggen. Sommige mannen stonden op zijn voeten, en Gilbert - een heel zware man - stond met een voet volledig op de borstkas van de persoon in kwestie, en met z'n andere voet op zijn nek. In die positie werd de waterbehandeling "toegepast" om van hem een bekentenis los te krijgen waar het geld van de vermoorde man zou zijn verborgen. Water werd in de neus van de man gedruppeld, hem het gevoel gevend dat hij verdronk, afgrijselijke pijn veroorzakend om hem te laten bekennen."
Laten we niet vergeten dat in het tijdperk tussen de Amerikaanse Burgeroorlog en de latere strijd om de burgerrechten, duizenden mensen werden gemarteld en gedood door hun medeburgers. Daar was bijv. de beruchte lynchpartij in Paris, Texas, waar een menigte van 10.000 mannen, vrouwen en kinderen foto's namen, popcorn verorberden, terwijl een zwarte man werd gemarteld en levend werd verbrand.
De russische schrijver Aleksander Solzhenitsyn schreef in De Gulag Archipel over martelen: "het verstand wordt beneveld, de wil ondermijnd, en een menselijk wezen is niet langer zichzelf, niet langer zijn eigen "ik". Al dergelijke methoden en technieken hebben hetzelfde doel: de menselijke geest te breken.
Hoe stellen we ons op t.o.v. martelpraktijken als mormoonse christenen?
Een van de fundamentele waarden van het Mormonisme is de gedachte dat God de vrije wil van de mens voorstaat en ieder afzonderlijk individu respecteert.
Mormonen geloven ook dat het besluit werd genomen dat de vrije wil van de mens belangrijker was dan dwang, zelfs als dwangmatigheid talloze verschrikkingen had kunnen voorkomen zoals genocide, verkrachting, kindermishandeling, en zelfs het eeuwig zieleheil van de mens. Als de menselijke vrije wil zo heilig is in Gods ogen, hoe zouden we dan kunnen rechtvaardigen hetgeen God zelf niet zou doen: nl. een mens van zijn vrije wil beroven, van zijn "ik ben".
Het is een fundamenteel christelijk uitgangspunt dat we onze vijanden lief moeten hebben en goed moeten doen aan degenen die ons haten. We zijn niet zo maar Christen in het algemeen, maar keren heel in het bijzonder de vijand de andere wang toe en hebben hem lief.
Christus maakte duidelijk dat dit de manier is waarop we Zonen van God worden. Hoe we onze vijanden behandelen is een maatstaf voor ons niveau van discipelschap, het zegt ook meer over onze christelijkheid dan welke geloofsbelijdenis dan ook.

Sommige dingen zijn belangrijker dan het redden van mensenlevens. Het gaat er daarbij niet om om heel zelfingenomen slachtoffer te spelen, maar om zelfbehoud in de diepste betekenis van het woord. Martelen gaat over zowel onze individuele als nationale ziel. Toen Petrus hoorde van Christus' toekomstig lijden en dood aan het kruis, vermaande hij de Heer en wilde het voorkomen.
We doen er goed aan de reactie van Christus indachtig te zijn. Hij herinnerde Petrus eraan dat we ons kruis moeten opnemen en dat er grenzen zijn gesteld aan zelfbehoud, opdat we onze ziel niet zullen verliezen. Het is dus de vraag wat de prijs is voor onze individuele en onze nationale ziel. Als we tot martelen bereid zijn om iemands wil te breken zijn we evenals Petrus toe aan Christus' vermaning:
‘Ga terug, achter mij, Satan! Je zou me nog van de goede weg afbrengen. Je denkt niet aan wat God wil, maar alleen aan wat de mensen willen.’ (Mattheus 16:23)

Christus beloofde ons de trooster (parakletos in het Grieks) te zenden. Satan is de aanklager. De parakletos is de verdediger van de beklaagde.
Jezus werd gemarteld en gekruisigd opdat de mens nimmer meer slachtoffer zou zijn. Als we slachtoffers martelen en doden, verloochenen we de parakletos, de geest. We kruisigen Christus dan opnieuw en verloochenen de heilige geest (de parakletos) en ook de oproep om de beschuldigde te verdedigen.
Stalin martelde in de naam van Rusland, de Inquisitie in de naam van de kerk, Hitler in de naam van het Duits Nationalisme, en onze eigen (amerikaanse) overheid in de naam van de vrijheid. Uiteindelijk kunnen we er niet omheen: als we martelen zijn we beulen en verloochenen we daarmee de kracht en de betekenis van het kruis.

van de MVG redactie:
Woorden schieten tekort om Alyssa te bedanken voor de tijd van haar leven die ze onder ons in Nederland doorbracht om de vrede van het Evangelie van Jezus Christus met anderen te delen, en zelfs nu nog mogen we van haar voorbeeld leren om trouw te zijn aan de geweldloze uitgangspunten van het Evangelie.
Dank je wel Alyssa, rust zacht.





Lees ook: LDS lawyers, psychologists had a hand in torture policies